آزادي يوازې يو لغت نه دی چې موږ له قاموسه په ميراث اخيستی وي، او يا په تعصب سره د سياسي موخو او يا د افرادو او ډلو د سوداګريز ژوندي پاتې کېدو لپاره کارول کېږي. آزادي د جامو هغه بڼه نه ده چې واغوندي، هغه ځای نه دی چې پکې ژوند وشي، او يا هغه جملې نه دي چې تکرار شي. آزادي يو ژوندی تجربه ده، يوه ورځنۍ مبارزه، او راتلونکی دی چې موږ پرې جوړولو پښه کلکه کړې ده.
د افغانستان د ځوانانو د پارلمان لپاره، آزادي د فکر کولو د حق سره پیل کېږي، د پوښتنې حق، د وېرې پرته د زده کړې حق. هغه ذهن چې په ساده ډول تصور نه شي کولی او وپوښتي ولې، هغه ذهن دی چې تر هر څه مخکې بندي شوی دی. موږ باور لرو چې زده کړه د آزادي لومړۍ پوله ده، خو هغه زده کړه چې د فکر له قوې سره مل وي، هغه سم او پویا فکر، نه ناروغ. کله چې یو ځوان په بامیان، بدخشان، قندهار، کنړ، کاپيسا، یا نيمروز کې فلسفه، ساینس یا هنر زده کړي پرته له دې چې ورته وویل شي څه باور وکړي، آزادي ريښې نیسي. هغه څه چې زموږ د پوهې ترلاسه کولو معنی ده، فکر دی، ځکه چې بې فکره پوهه، پوهه نه ده، بلکې یوازې یوه وسیله ده.
آزادي د خبرې کولو حق هم دی، نه په ناپېژندې بڼه او نه په زمزمه، بلکې په ښکاره او له عزت سره. دلته زموږ پارلمان معنا پیدا کوي، ځکه چې افغان ځوانانو ته یوه ډګر ته اړتیا ده چې د دوی غږ د وېرې له صافی تېر نه شي. که د حکومتدارۍ بحث وي، که د یوې پالیسۍ نیوکه وي، او که د ژوندي پاتې کېدو شخصي کیسه وي، د غچ اخیستنې له وېرې پرته د ځان څرګندولو وړتیا د هرې ازادې او متمدنې ټولنې بنسټیز اصل دی.
آزادي اقتصاد دی، د عاید ترلاسه کولو، جوړولو او د ځان او ټولنې لپاره د ارزښت رامنځته کولو وړتیا پرته له دې چې په تړلتیا یا استحصال کې ښکیل شي. کله چې موږ د کارآفرینۍ، مهارتونو روزنې او مالي سواد په اړه خبرې کوو، موږ یوازې عملي مهارتونه نه ښووو، موږ افغان ځوانانو ته ښووو چې دوی کولی شي د خپل ژوند کتاب لیکونکي وي، نه د نورو ختیځو او لویدیځو پروګرامونو مسافر.
آزادي، حرکت دی، د تګ راتګ، سفر، او د زیږون ځای له پولو هاخوا د فرصتونو د لټون حق. د میلیونونو بې ځایه شویو افغانانو لپاره، آزادي د کرامت لرونکي ژوند په لور د قانوني لارې درلودل دي، نه د قاچاقبرانو ته د پناه وړلو اړتیا او یا په بې پایه انتظار کې ښکیل پاتې کېدل. آزادي د یو انسان په توګه د حقونو او انساني ارزښتونو سره پیژندل کېدل دي، نه د کاغذونو په یوه ډنډه سیسټم کې د یوې قضیې شمېره.
آزادي، د مشرانو د انتخاب او حساب ورکولو حق دی، هغه حق چې ستاسو راتلونکی جوړوونکو پرېکړو کې برخه واخلي. چې حکومتدارۍ باید روښانه، استازې او هغو خلکو ته ځواب ویونکې وي چې خدمت کوي.
آزادي، کلتور دی، د لوستلو، انځورګرۍ، شعري ویلو په مورنۍ ژبه، او د هغه څه اغوستلو حق چې غوره کوې البته د انساني کرامت له ساتنې سره. آزادي د ټولنیزې لارې او دود څخه هوښیار همغږي کېدل دي، نه د نورو خوشحالولو او ژوندي پاتې کېدو لپاره ړانده تسلیمېدل.
آزادي د یوې داسې ټولنې معنی لري چې د ټولو لپاره مساوي فرصتونه ولري، چیرې چې یو ځوان کولی شي خپل خوبونه تصور کړي، خپل ژوند او راتلونکی پکې وویني، او په کې د هر ډول سختۍ زغملو ته چمتو وي، مګر د داسې ماډل سره چې ټولنه عادلانه وي او دوی ته ارزښت ورکړي، نه د سیستماتیک اخراج یا خاموش تبعیض سره چې د شالید، رنګ، جغرافیې، یا … پر بنسټ وي.
او په پای کې، آزادي امنیت دی، د چاودنو غږ پرته د خوب کولو آزادي، د وېرې پرته خپلو ماشومانو مکتب ته د لېږلو آزادي او د دوی مثبت راتلونکي ته هیله من، او د کور په لور تګ پرته له ناپدیدېدلو آزادي. هغه ټولنه چې بنسټیز امنیت پکې نه وي، نشي کولی د آزادي ادعا وکړي، پرته له دې چې په خپلو قوانینو کې کوم ښکلي لغتونه لیکلي وي.
په دې وروستیو دوه کلونو کې د آزادي کلمې زموږ د پارلمان تر سرلیک لاندې ځینې مفاهیم راپورته کړل، موږ غوښتل تاسو ته روښانه کړو چې موږ ځوانان په دې پارلمان کې باور لرو چې آزادي هغه ډالۍ نه ده چې د دې او هغه لخوا د ګڼو معیارونو سره موږ ته ډالۍ یا تحمیل شي. آزادي هغه څه دي چې موږ یې تصور کړو، یې ووایو، د هغې لپاره تنظیم وکړو، او بالاخره د خپلو لاسونو سره یې جوړه کړو. دا د افغانستان د ځوانانو د پارلمان د آزادي معنی ده.
د افغانستان د ځوانانو پارلمان — جولای ۲۰۲۶
Leave a Reply