منشور
پارلمان جوانان افغانستان (پ.ج.ا)
نسخهٔ ۳.۱ – تصویبشده در ۲۹ میزان ۱۴۰۵ (۲۱ اکتوبر ۲۰۲۶)، اصلاحشده در ۴ عقرب ۱۴۰۵ (۲۶ اکتوبر ۲۰۲۶)
مقدمه
ما، بنیانگذار و نخستین اعضای پارلمان جوانان افغانستان، جوانان افغانستان در داخل و بیرون از کشور، با درک ضرورت تاریخی رهبری غیرحزبی برای پاسخ به چالشهای نسلی؛ با احساس مسئولیت مشترک مدنی برای تقویت صلح پایدار، رشد فکری، پاسداری از کرامت انسانی و بازسازی اجتماعی و اقتصادی کشور؛ با تأکید بر تعهد کامل خود به حقوق بشر، ارزشهای دموکراتیک، توسعهٔ پایدار و حاکمیت قانون، چنانکه در کنوانسیونهای بینالمللی آمده است؛ و با باور به نقش شبکههای دیجیتال در تقویت مشارکت مدنی امن؛ این منشور را برای «پارلمان جوانان افغانستان (پ.ج.ا)» بهعنوان یک مجمع دیجیتال مستقل و پلتفرم آموزشی و رهبری جامعهٔ مدنی تصویب میکنیم.
برای دیدن متن کامل، روی هر ماده بزنید.
ماده اول: تأسیس و شخصیت حقوقی
بخش ۱: نام رسمی: نام رسمی این سازمان و شبکهٔ دیجیتال جهانی آن «پارلمان جوانان افغانستان» است که در زبان پارسی-دری با کوتهنوشت «پ.ج.ا»، در زبان پشتو با کوتهنوشت «ا.ځ.پ» و در زبان انگلیسی با کوتهنوشت AYP یا AYPFRS معرفی میشود.
بخش ۲: ماهیت نهادی و بیطرفی سیاسی: پ.ج.ا در سطح جهانی به عنوان یک شبکه حکومتداری دیجیتال مستقل، غیردولتی و تحت رهبری جوانان و یک مجمع مدنی فعالیت میکند. این پلتفرم صرفاً به عنوان یک مکان مجازی تعاملی و پلتفرم آموزشی آنلاین بدون ادعای حاکمیت سرزمینی عمل میکند. پ.ج.ا بیطرفی مطلق سیاسی و ایدئولوژیک را در قبال تمام دولتهای حاکم فعال، مقامات حاکم یا گروههای سیاسی حزبی حفظ میکند. این نهاد هیچ صلاحیت قانونگذاری، اجرایی، قضایی یا دولتی ندارد. این چارچوب منحصراً به گفتمان آکادمیک، توسعه رهبری و نمایندگی مسالمتآمیز دیدگاههای جوانان اختصاص دارد.
بخش ۳: وضعیت حقوقی: پ.ج.ا یک پلتفرم آنلاینِ مستقل و غیرانتفاعی است که بهصورت بالفعل (دوفاکتو) فعالیت میکند. این پلتفرم در هیچ کشوری بهعنوان شخصیت حقوقی ثبت نشده است، دفتر فزیکی ندارد و تنها بهصورت آنلاین وجود دارد و کار میکند. پ.ج.ا به حقوق بینالملل، از جمله معیارهای بینالمللی حقوق بشر، و به قوانین کشورهایی که اعضای آن در آنها زندگی میکنند احترام میگذارد. هماهنگی داخلی در Discord انجام میشود و جلسههای عمومی در YouTube، Zoom و Google Meet برگزار میگردند. پ.ج.ا برای مدت نامحدود تأسیس شده است.
بخش ۴: تعریفها: در این منشور، «پ.ج.ا» یعنی پارلمان جوانان افغانستان؛ «مجمع» یعنی مجمع دیجیتال مرکزی (ماده پنجم)؛ «نماینده» یعنی نمایندهٔ ولایتی یا ولسوالی (ماده سوم، بخش ۱)؛ «نمایندهٔ فعال» یعنی نمایندهای که عضویتش تأیید شده و در شش ماه گذشته دستکم در یک جلسهٔ مجمع شرکت کرده است؛ «عضو» یعنی هر کسی که بر اساس ماده سوم پذیرفته شده است؛ «آییننامهٔ رفتاری» یعنی آییننامهٔ رفتاری و شرایط کاربری منتشرشده در aypfrs.net.
ماده دوم: اصول بنیادین و چارچوب اخلاقی
بخش ۱: اصول اساسی: پ.ج.ا از اصول بنیادین زیر پیروی میکند: کرامت انسانی همگانی؛ گفتوگوی باز دموکراتیک و شفافیت؛ برابری جنسیتی و پیشبرد رهبری زنان؛ پایداری اقتصادی، محیط زیستی و اجتماعی؛ عدالت میاننسلی؛ نوآوری علمی؛ و حفاظت قاطع از امنیت شرکتکنندگان.
بخش ۲: رفتار اخلاقی و استقلال: همهٔ ارگانهای داخلی، نمایندگان، کارشناسان، دیپلوماتها، محصلان، شرکتکنندگان و فعالان باید به بالاترین معیارهای اخلاق حرفهای پایبند باشند. تضاد منافع باید بهگونهٔ شفاف اعلام و مدیریت شود. پ.ج.ا استقلال ساختاری کامل خود را از همهٔ بازیگران دولتی، افغانستانی یا خارجی، از نفوذ تجاری و از گروههای سیاسی حفظ میکند تا اعتبار خود را بهعنوان یک منبع عمومی بیطرف نگه دارد.
بخش ۳: سلسلهمراتب اسناد: این منشور بالاترین سند حاکم بر پ.ج.ا است. آییننامهٔ رفتاری و شرایط کاربری سندی تابع است که اصول اخلاقی و معیارهای رفتاری مندرج در این منشور را به تفصیل بیان میکند. در صورت هرگونه تعارض میان این منشور و آییننامهٔ رفتاری، سیاست حفظ حریم خصوصی و کوکیها یا هر سند دیگر پ.ج.ا، این منشور مقدم است. همهٔ اعضا، نمایندگان و شرکتکنندگان، بهعنوان شرط مشارکت در پلتفرم، به رعایت هر دو سند ملزماند. آییننامهٔ رفتاری بهصورت عمومی در پلتفرم در دسترس است و همهٔ کاربران هنگام ثبتنام باید شرایط آن را بپذیرند.
ماده سوم: عضویت
بخش ۱: مشارکت اصلی (فقط ساکنان افغانستان): مشارکت اصلی منحصراً برای افراد دارای تبار افغانستانی که به طور فزیکی در داخل مرزهای جغرافیایی افغانستان سکونت دارند، قابل دسترسی است. هیچ فردی که در خارج از افغانستان سکونت دارد نمیتواند کرسی نمایندگی ولایتی یا ولسوالی را در اختیار داشته باشد. محدوده سنی به شرح زیر است:
• نمایندگان ولایتی: سن ۲۵ تا ۴۴ سال | داخل افغانستان | حق رأی: بلی
• نمایندگان ولسوالی: سن ۲۵ تا ۴۴ سال | داخل افغانستان | حق رأی: بلی
• شبکه ارتباطات قریهجات: سن ۲۰ تا ۴۴ سال | داخل افغانستان | حق رأی: بلی (در امور محلی)
بخش ۲: مشارکت وابسته (دیاسپورا و بینالمللی): مشارکت وابسته برای افراد دارای تبار افغانستانی که در خارج از افغانستان سکونت دارند و همچنین همکاران بینالمللی متعهد به آینده افغانستان باز است، بدون حق رأی یا نامزدی برای کرسیهای داخلی ولایتی/ولسوالی. نقشهای خاص دارای شرایط سنی زیر هستند:
• سفرای کشوری: سن ۲۸ تا ۴۴ سال | خارج از افغانستان (دیاسپورا) | حق رأی: خیر (فقط صدا)
• دیپلوماتهای شهری: سن ۲۵ تا ۴۴ سال | خارج از افغانستان (دیاسپورا) | حق رأی: خیر (فقط صدا)
• سفرای دانشگاهی: سن ۲۰ تا ۳۰ سال | خارج از افغانستان | حق رأی: خیر (فقط صدا)
• مشاوران خبره: سن ۲۵ سال به بالا (بدون سقف) | داخل یا خارج از افغانستان | حق رأی: خیر (فقط مشورتی)
• شرکتکنندگان عمومی: سن ۲۰ تا ۴۴ سال | داخل یا خارج از افغانستان | حق رأی: خیر
یادگیرندگان ستون آموزش و رهبری میتوانند زیر ۱۸ سال باشند؛ یادگیرندگان زیر ۱۶ سال به موافقت پدر، مادر یا سرپرست نیاز دارند (سیاست حفظ حریم خصوصی و کوکیها، بخش ۸).
بخش ۳: ترکیب کمیتهها: تمام کمیتههای کاری موضوعی (ماده هفتم) منحصراً از نمایندگان ولایتی و ولسوالی که در داخل افغانستان سکونت دارند، تشکیل میشوند. اعضای دیاسپورا، دیپلوماتها و کارشناسان میتوانند نظر مشورتی ارائه دهند اما به عنوان اعضای رأیدهنده کمیته خدمت نخواهند کرد.
بخش ۴: درستی و امنیت سوابق: دبیرخانه فهرستی غیرعمومی و با دسترسی محدود از شرکتکنندگان نگهداری میکند. هیئت مستقل اخلاق و رفتار میتواند پس از اثبات نقض بیطرفی پلتفرم یا معیارهای ایمنی کاربران، حقوق عضویت را معلق کند یا برای همیشه لغو کند.
ماده چهارم: ستونهای سازمانی
بخش ۱: ستونهای نهادی اصلی: پ.ج.ا در هفت (۷) ستون ساختاری سازماندهی شده است که هر یک وظایف و زیربخشهای مشخص خود را دارد. این ساختار ستونی، روشنی، کارایی و رشد گامبهگام را تضمین میکند.
• پارلمان: دبیرخانهٔ مرکزی + مجمع دیجیتال مرکزی + کمیتههای کاری موضوعی.
• اتاقهای تخصص: کارشناسان مشورتی فنی در بخشهای متعدد (اقتصاد، انجنیری، تکنالوژی، آموزش، صحت).
• آموزش و رهبری: برنامههای توانمندسازی جوانان، ظرفیتسازی، آکادمی زن، شبکهٔ جهانی دانشگاهی، انجمن رهبری.
• اندیشکده: هیئت مشورتی ارشد، مرکز آیندهنگری استراتژیک، تحقیقات عمومی، چشمانداز افغانستان آینده.
• مشارکت و دیپلوماسی: سفرای کشوری، دیپلوماتهای شهری، هماهنگی دیاسپورا، مشارکتهای بینالمللی.
• ایمنی جامعه محلی و ارجاع بشردوستانه: ارجاع ایمنی مدنی، مسیریابی بحران، اطلاعات بشردوستانه.
• رسانه و ارتباطات: گروه رسانهای حرفهای (اخبار پ.ج.ا) + شبکهٔ خبرنگاری مردمی «صدای ولایتها».
بخش ۲: اجرای مرحلهبهمرحله: برای حفاظت از وضع مالی، جایگاه حقوقی و ثبات فنی پ.ج.ا، ستونها بهصورت گامبهگام و بر اساس ظرفیت موجود و نیازهای امنیتی فعال و گسترش داده میشوند. رئیس جهانی اولویت و زمانبندی فعالسازی هر ستون را تعیین میکند (ماده بیست و یکم).
ماده پنجم: مجمع دیجیتال مرکزی
بخش ۱: ترکیب: مجمع دیجیتال مرکزی نهاد اصلی نمایندگی پ.ج.ا است. این مجمع ۳۴ ولایت و حدود ۴۰۰ ولسوالی افغانستان را، همراه با اقلیتها و گروههای به حاشیه راندهشده، در بر میگیرد و همگام با رشد پلتفرم بهتدریج گسترش مییابد.
بخش ۲: الزام انحصاری اقامت جغرافیایی: برای بازتاب واقعیتهای میدانی، همهٔ نمایندگان رسمی که کرسی ولایتی یا ولسوالی در مجمع دارند، باید بهطور فزیکی در داخل افغانستان سکونت داشته باشند. هیچ عضو دیاسپورا یا فرد مقیم خارج نمیتواند کرسی ولایتی یا ولسوالی را از راه دور در اختیار داشته باشد یا اداره کند. این شرط قابل مذاکره نیست.
بخش ۳: نمایندگی متوازن: فرایند انتخاب به کثرتگرایی اولویت میدهد، از جمله توازن جنسیتی (هدف دستکم ۴۰٪ نمایندگی برای هر جنس) و شمول پیشینههای گوناگون اجتماعی، اقتصادی، زبانی و فرهنگی.
بخش ۴: مأموریت شبکهٔ ارتباطات قریهجات: پ.ج.ا ابتکار شبکهٔ ارتباطات قریهجات را پیش میبرد. هدف آن پیوند گامبهگام جوامع روستایی با شبکههای ولسوالی، ولایتی، ملی و جهانی است. هویت هیچ رابط قریه منتشر نمیشود.
بخش ۵: مأموریت و دامنه: مجمع صلاحیت دارد سیاستهای پلتفرم را تصویب کند، ابتکارهای درسی را ارزیابی کند، تخصیصهای داخلی را تأیید کند، پانلهای کاری موقت ایجاد کند و دربارهٔ رشد جوانان اعلامیههای علمی صادر کند.
بخش ۶: رویههای داخلی: مجمع دستکم هر سه ماه یک بار بهصورت آنلاین تشکیل جلسه میدهد. تصمیمها تا حد امکان با اجماع و مطابق با آییننامهٔ داخلی مصوب و قاعدهٔ نصاب در ماده پانزدهم، بخش ۳، گرفته میشوند.
ماده ششم: رئیس جهانی و دبیرخانه
بخش ۱: رئیس جهانی: بنیانگذار پ.ج.ا سمت رئیس جهانی را که بالاترین سمت پ.ج.ا است بر عهده دارد. این سمت بهطور دایمی از آنِ بنیانگذار است و بر اساس این منشور مشمول انتخاب، محدودیت دوره یا عزل نیست. تعلیق رئیس جهانی تنها بر اساس حکم «تعلیق» در همین بخش ممکن است.
• بنیانگذار: رئیس جهانی بنیانگذار پ.ج.ا است که این پلتفرم را طرحریزی و طراحی کرده و از پایان سال ۲۰۲۳ آن را بنا نهاده است.
• نگهبان منشور: رئیس جهانی نگهبان این منشور است، آن را مطابق حکم «تفسیر» در همین بخش تفسیر میکند و مسئولیت پاسداری از اصول، دامنه، حسابها و داراییهای دیجیتال پ.ج.ا را بر عهده دارد. این نقش برای حفاظت از مأموریت پ.ج.ا در برابر تصاحب خصمانه و تضمین تداوم آن وجود دارد.
• اختیارات: رئیس جهانی ریاست جلسات مجمع را بر عهده دارد، پ.ج.ا را نمایندگی میکند و تصمیمهای عمده و اعلامیههایی را که به نام پ.ج.ا صادر میشوند تأیید میکند؛ این اختیار تابع صلاحیتهای مجمع بر اساس این منشور است، از جمله صلاحیت مجمع برای رد تفسیر رئیس جهانی از این منشور (حکم «تفسیر» در زیر).
• خالیشدن سمت: سمت رئیس جهانی تنها زمانی خالی میشود که بنیانگذار بهصورت کتبی استعفا دهد یا بهطور دایمی از انجام وظیفه ناتوان شود. در این حالت، سمت به کسی میرسد که بنیانگذار بهصورت کتبی تعیین کرده است؛ در نبود چنین تعیینی، مجمع با اکثریت دو سوم نمایندگان فعال رئیس جهانی را برمیگزیند.
• واگذاری وظایف: رئیس جهانی میتواند وظایف مشخصی را بهصورت کتبی واگذار کند و هر زمان پس بگیرد؛ واگذاری وظیفه به معنای انتقال سمت نیست.
• تفسیر: تفسیر رئیس جهانی از این منشور معتبر است، مگر آنکه مجمع آن را با اکثریت سه چهارم نمایندگان فعال رد کند.
• گزارش سالانه: رئیس جهانی هر سال گزارشی کتبی دربارهٔ فعالیتها و امور مالی پ.ج.ا به مجمع ارائه میکند و آن را در aypfrs.net منتشر میسازد.
• تعلیق: سمت رئیس جهانی دایمی باقی میماند، اما رئیس جهانی را میتوان معلق کرد، آن هم تنها به دلیل سوءرفتار جدیِ اثباتشده، یعنی تقلب، سوءاستفاده یا محکومیت جزایی به جرمی سنگین. تعلیق مستلزم طی رویهٔ هیئت مستقل اخلاق و رفتار (ماده چهاردهم، بخش ۲) و سپس رأی سه چهارم نمایندگان فعال است. در مدت تعلیق، سرمنشی بهجای رئیس جهانی عمل میکند. تعلیق تا بستهشدن قضیه ادامه مییابد و حداکثر دوازده (۱۲) ماه دوام میکند، مگر آنکه با همین رویه تمدید شود. اگر هنوز هیچ سرمنشی تأیید نشده باشد، مجمع با رأی اکثریت شخصی را برای مدت تعلیق بهعنوان سرپرست تعیین میکند.
بخش ۲: سرمنشی: سرمنشی سمتی جداگانه و انتخابی است. سرمنشی دبیرخانه را رهبری میکند، تصمیمهای مجمع را اجرا میکند، ویبسایت و حسابهای دیجیتال را نگهداری میکند و به رئیس جهانی و مجمع گزارش میدهد.
• انتصاب و دوره: سرمنشی از سوی رئیس جهانی نامزد میشود و با اکثریت نمایندگان فعال، برای یک دورهٔ دو (۲) ساله و قابل تمدید، تأیید میگردد.
• برکناری: سرمنشی میتواند با اکثریت دو سوم نمایندگان فعال، یا از سوی رئیس جهانی به دلیل نقض جدی آییننامهٔ رفتاری و پس از طی رویهٔ ماده چهاردهم، بخش ۲، برکنار شود.
• تا نخستین انتصاب: تا زمانی که نخستین سرمنشی تأیید نشده است، رئیس جهانی این وظایف را انجام میدهد.
بخش ۳: وظایف عملیاتی دبیرخانه: دبیرخانه تصمیمهای مجمع را اجرا میکند، ویبسایت و حسابهای دیجیتال را نگهداری میکند، ارتباط میان ارگانهای پ.ج.ا را هماهنگ میسازد، اسناد پ.ج.ا را نگه میدارد و تدابیر حفاظت از دادهها را به کار میبندد.
بخش ۴: امنیت دیجیتال: دبیرخانه برای حفاظت از ویبسایت، حسابها و سوابق اعضای پ.ج.ا در برابر تهدیدهای سایبری تدابیر معقول اتخاذ میکند.
ماده هفتم: کمیتههای کاری موضوعی
بخش ۱: تحقیق و پیشنهادها: کمیتههای کاری موضوعی ارگانهای پژوهشی داخلیاند که چالشهای ساختاری پیش روی جوانان را بررسی میکنند و پیشنویس توصیههای سیاستی را برای بررسی مجمع آماده میسازند. ترکیب این کمیتهها مطابق ماده سوم، بخش ۳ است.
بخش ۲: دامنه زمینههای موضوعی: کمیتهها در بخشهای توسعهای خاص شامل: توسعه اقتصادی؛ آموزش و توسعه انسانی؛ همبستگی اجتماعی و گفتوگوی جوانان؛ آموزش و معیشت زنان و دختران؛ پایداری؛ آموزش مدنی و مشارکت جوانان؛ صحت و مهاجرت؛ مهارتهای زندگی و میانجیگری اجتماعی تعیین میشوند. (نام کمیتهها در ۴ عقرب ۱۴۰۵ / ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ بهعنوان اصلاحیهٔ مرحلهٔ تأسیس تغییر کرد.)
ماده هشتم: اتاقهای تخصص
بخش ۱: هدف و مأموریت: اتاقها نهادهای مشورتی فنی و تخصصیاند که مدلهای توسعهٔ مبتنی بر شواهد، طرحهای ساختاری و ادبیات علمی دربارهٔ بازسازی اقتصادی و مدنی تولید میکنند. اعضای اتاقها کارشناساند، نه نماینده. آنان میتوانند متخصصان بینالمللی، استادان دانشگاه و افراد حرفهایای باشند که عضو بدنهٔ نمایندگی نیستند.
بخش ۲: استقرار بخشی: اتاقها در پژوهشهای خود بهطور مستقل در حوزههای کلیدی فعالیت میکنند، از جمله و نه محدود به: اتاق تجارت و اقتصاد؛ اتاق مهندسی، معماری و محیط زیست؛ اتاق تکنالوژی و نوآوری؛ اتاق تعلیم و تربیه و پژوهشگران؛ اتاق صحت و طب.
بخش ۳: وضعیت عملیاتی: اتاقها میتوانند چارچوبهای پژوهشی خود را مطابق با ارزشهای اصلی این منشور آغاز کنند و هر سه ماه یک بار دربارهٔ پیشرفت کار خود به دبیرخانه گزارش دهند.
ماده نهم: مشارکت و دیپلوماسی
بخش ۱: مأموریت: ستون مشارکت و دیپلوماسی نماینده منافع فکری نسل جوان افغانستان در برابر نهادهای بینالمللی، جوامع مدنی جهانی و محافل آکادمیک فراملی است و صرفاً از طریق حمایت غیرالزامآور، گفتگوی فرهنگی و گسترش مسالمتآمیز شبکه فعالیت میکند.
بخش ۲: ساختار سازمانی: این بدنه عمدتاً از میان اعضای فعال دیاسپورا، محصلان بینالمللی، دانشگاهیان و پژوهشگران تشکیل و بسیج میشود. این ساختار رسماً شامل: سفرای کشوری، دیپلوماتهای شهری، سفرای دانشگاهی و مشارکتهای بینالمللی است. تمام نقشهای دیپلوماتیک منحصراً توسط افرادی که در خارج از افغانستان سکونت دارند، در اختیار گرفته میشود.
بخش ۳: تعامل حمایتی جهانی: این چارچوب به عنوان صدای مدنی عینی برای پیشرفت جوانان عمل میکند و در سمپوزیومهای توسعه بینالمللی برای بیان چالشهای جوانان و مسیرهای دستیابی به صلح پایدار و سیستمی شرکت میکند.
بخش ۴: چارچوب پاسخگویی: همهٔ نمایندگان دیپلوماتیک از سوی رئیس جهانی منصوب و از سوی مجمع تأیید میشوند و هر سه ماه یک بار به دبیرخانه گزارش کتبی میدهند.
ماده دهم: ایمنی جامعه محلی و ارجاع بشردوستانه
بخش ۱: دامنهٔ ارجاع بشردوستانه: این ارگان تنها بهعنوان مرجع اطلاعرسانی و ارجاع برای جوانانی عمل میکند که با بحران روبهرو هستند. پ.ج.ا عملیات تخلیه یا مأموریت میدانی انجام نمیدهد، سند سفر قانونی یا ویزا صادر نمیکند و هیچ صلاحیتی بر درخواستهای پناهندگی ندارد. مأموریت آن به موارد زیر محدود است:
• ارائه دادهها و اطلاعات در مورد مسیرهای قانونی مهاجرت.
• ارجاع درخواستها به نهادهای بینالمللی شناختهشده (مانند کمیساریای عالی ملل متحد برای پناهندگان، صلیب سرخ یا سازمانهای کمکرسان بینالمللی).
• به اشتراکگذاری رهنمودهای آموزشی دربارهٔ ایمنی دیجیتال و عمومی.
• به اشتراکگذاری اطلاعات تماس اضطراری نهادهای رسمی.
بخش ۲: محدودیت مسئولیت: درخواستها فقط با کسانی که به آنها رسیدگی میکنند در میان گذاشته میشوند و نام هیچکس منتشر نمیشود. پلتفرم و برگزارکنندگان آن هیچ مسئولیت حقوقی یا فزیکی در قبال نتایج اقدامات نهادهای بیرونی یا مسیرهای مهاجرتی اشخاص ثالث نمیپذیرند.
ماده یازدهم: ارگان آموزش و رهبری
بخش ۱: مأموریت آموزشی و ظرفیتسازی: این ارگان مسئول توسعه، راهاندازی و مدیریت منابع آموزشی رایگان، سمینارهای دیجیتال و جریانهای درسی سواد مدنی و تکنالوژی است که برای توانمندسازی فراملی جوانان طراحی شدهاند. این ارگان بر توسعه رهبری، استقلال مالی و ظرفیتسازی تمرکز دارد.
بخش ۲: اجزای ساختاری و آکادمیک: این ارگان از بخشهای تخصصی زیر تشکیل شده است: آکادمی زن، شبکهٔ جهانی دانشگاهی، انجمن رهبری و کتابخانههای منابع باز.
بخش ۳: مدیریت موقت: تا فعالشدن کامل، این ارگان را رئیس جهانی مدیریت میکند (ماده بیست و یکم).
ماده دوازدهم: اندیشکده
بخش ۱: مأموریت، دامنه تحقیق و تولید محتوا: اندیشکده پارلمان را در راهبرد بلندمدت مشورت میدهد. این نهاد تحلیلهای مستقل و مبتنی بر شواهد انجام میدهد و آیندهنگری راهبردی دربارهٔ روندهای اجتماعی و اقتصادی منطقه تهیه میکند. اندیشکده استقلال کامل علمی خود را حفظ میکند و در عین حال با اصول اخلاقی ماده دوم همسو است. اجزای آن عبارتاند از: هیئت مشورتی ارشد، مرکز تحقیقات عمومی، مرکز آیندهنگری راهبردی، چشمانداز افغانستان آینده، کنفرانس سالانهٔ راهبرد و درگاه ارسال تحقیق.
بخش ۲: ترکیب هیئت ارشد: اندیشکده را هیئت مشورتی ارشدی رهنمایی میکند که متشکل از کارشناسان ارشد با تجربهٔ طولانی حرفهای است، نه نمایندگان جوان. این کارشناسان سالها تخصص حرفهای، علمی و راهبردی را برای رهنمایی جهتگیری بلندمدت پارلمان به کار میگیرند.
بخش ۳: بررسی پیش از انتشار: برای حفظ اعتماد علمی، همهٔ گزارشهای کوتاه، گزارشهای تحلیلی و مدلهای دادهٔ اجتماعی-اقتصادی پیش از انتشار دستکم توسط دو کارشناس مستقل بررسی میشوند.
ماده سیزدهم: شبکه رسانه و ارتباطات
بخش ۱: مأموریت و چشمانداز: شبکهٔ رسانه و ارتباطات صدای عمومی پ.ج.ا است و به تقویت دیدگاههای جوانان افغانستان، ترویج سواد مدنی و نشر گزارشهای غیرحزبی دربارهٔ بازسازی مدنی و توسعهٔ جامعه میپردازد. این شبکه از دو بخش تشکیل شده است: «اخبار پ.ج.ا» و «صدای ولایتها».
بخش ۲: ساختار «صدای ولایتها»: این شبکهٔ مردمی در چند سطح پیوسته کار میکند: قریه، ولسوالی، شهر، ولایت، ملی، منطقهای و جهانی.
بخش ۳: ارسال آزاد مطالب: شبکهٔ «صدای ولایتها» بر اساس الگوی ارسال آزاد کار میکند:
• هر کسی میتواند به طور داوطلبانه دادهها، گزارشها، داستانها و رسانهها را از مناطق محلی خود ارسال کند.
• مطالب ارسالی پیش از هرگونه نشر توسط تیم رسانهای پ.ج.ا بررسی میشوند.
• پ.ج.ا تنها گردآورندهٔ مطالب ارسالی است؛ وظایف تحقیقی تعیین نمیکند، خبرنگاران را به پوشش موضوعات حساس سیاسی یا امنیتی رهنمایی نمیکند و مسئولیت محتوا یا پیامدهای مطالب ارسالی را نمیپذیرد.
• تمام خبرنگاران و ارسالکنندگان به عنوان افراد مستقل عمل میکنند، نه به عنوان نمایندگان، کارگزاران یا کارمندان پ.ج.ا.
• پ.ج.ا بر محتوای مردمیِ داوطلبانه ارسالشده، جز بررسی انطباق آن با رهنمودهای اخلاقی بخش ۴ همین ماده، کنترل ویراستاری اعمال نمیکند.
• پ.ج.ا صحت گزارشهای ارسال شده را تأیید یا تضمین نمیکند و یک سلب مسئولیت واضح در این مورد را شامل میشود.
بخش ۴: دستورالعملهای اخلاقی و حرفهای: همهٔ محصولات رسانهای باید به اخلاق بینالمللی خبرنگاری پایبند باشند و صحت واقعیتها، گزارشدهی بیطرفانه و استقلال کامل از تبلیغات سیاسی یا جریانهای ایدئولوژیک را هدف قرار دهند.
بخش ۵: توانمندسازی مردمی: شبکه «صدای ولایتها» آموزش و توانمندسازی جوانان محلی به عنوان خبرنگار شهروندی را در اولویت قرار خواهد داد.
بخش ۶: منابع رسانهای: مرکز رسانهای کیتهای مطبوعاتی، منابع رسانهای، نشانیهای ویژهٔ پاسخ به پرسشهای رسانهها و آرشیفهای قابل جستجو را نگهداری خواهد کرد.
ماده چهاردهم: ارگانهای ارزیابی و نظارت مستقل
بخش ۱: کمیسیون مستقل انتخاب و تأیید: این پانل مستقل انتخاب نقاط تماس منطقهای و نمایندگان مجمع را سازماندهی، نظارت و تأیید میکند، درستی روند را تضمین میکند و از خویشخوری و نفوذ سیاسی جلوگیری میکند.
بخش ۲: هیئت مستقل اخلاق و رفتار: این هیئت ارگان اصلی برای بررسی نقض آییننامهٔ رفتاری و شرایط کاربری، رسیدگی به شکایات داخلی اعضا و نظارت بر پایبندی به اصول اخلاقی ماده دوم است. همهٔ ادعاهای سوءرفتار، نقض آییننامهٔ رفتاری یا اختلافات داخلی از طریق [email protected] به هیئت مستقل اخلاق و رفتار گزارش میشوند. تصمیمهای هیئت نزد رئیس جهانی قابل تجدیدنظر است و حکم او نهایی است. هرگاه قضیه به خود رئیس جهانی مربوط باشد، تجدیدنظر نزد رئیس جهانی صورت نمیگیرد؛ در این حالت مجمع با اکثریت سه چهارم نمایندگان فعال تصمیم میگیرد، یا پیش از تشکیل مجمع، یک بررسیکنندهٔ مستقل که شاکی و هیئت اخلاق بهطور مشترک برمیگزینند، تصمیم میگیرد. این سازوکار به بند حل اختلاف آییننامهٔ رفتاری (بخش ۹) برای اختلافات ناشی از شرایط کاربری میان پلتفرم و کاربران بیرونی لطمهای نمیزند.
بخش ۳: پانل مستقل حسابرسی و بازنگری منابع: این ارگان تخصیصهای داخلی و سوابق مصارف را بررسی میکند و برای تضمین پاسخگویی اداری، خلاصههای شفاف منتشر میکند.
ماده پانزدهم: مشورت و رأیگیری
بخش ۱: نخست اجماع: همهٔ اعلامیههای راهبردی و تصمیمهای درسی در مجمع از راه گفتوگوی شفاف و فراگیر بررسی میشوند و پیش از رأیگیری برای رسیدن به اجماع تلاش میشود.
بخش ۲: قواعد رأیگیری و تصویب: هرگاه اجماع حاصل نشود، تصمیمهای رویهای با اکثریت ساده گرفته میشوند. اعلامیههایی که به نام پ.ج.ا صادر میشوند به اکثریت دو سوم، و اصلاح این منشور به اکثریت سه چهارم نمایندگان فعال نیاز دارد.
بخش ۳: نصاب: مجمع تنها زمانی میتواند تصمیم بگیرد که دستکم نیمی از نمایندگان فعال در رأیگیری شرکت کنند. رأیها بهصورت آنلاین و به روشی داده میشوند که دبیرخانه پیش از هر جلسه اعلام میکند.
ماده شانزدهم: منابع
بخش ۱: منابع تمویل: پ.ج.ا بهعنوان یک پلتفرم غیرانتفاعی، هزینههای میزبانی دیجیتال، پشتیبانی فنی و ابزارهای توسعه را از راه کمکهای داوطلبانهٔ دیاسپورا، کمکهای علمی بیقید و شرط و همکاری با سازمانهای غیرانتفاعی همسو با اصول ماده دوم تأمین میکند. کمکها فقط از راه کانالهایی پذیرفته میشود که در aypfrs.net اعلام شدهاند.
بخش ۲: مصرف منابع: همهٔ منابع توسط پانل حسابرسی بررسی میشوند و فقط برای هزینههای ویبسایت و نرمافزار، تدابیر امنیتی و فعالیتهای آموزشی مصرف میشوند. پ.ج.ا هیچ سود، معاش یا سود سهام تجاری تولید نمیکند.
بخش ۳: قاعدهٔ دو امضا: هرگونه مصرف یا تعهد مالی پ.ج.ا به تأیید کتبی دو صاحبمنصب نیاز دارد. در مرحلهٔ تأسیس، تأیید دوم را شخصی میدهد که رئیس جهانی او را بهصورت کتبی تعیین میکند و نه با رئیس جهانی خویشاوندی دارد و نه از نظر مالی به او وابسته است.
ماده هفدهم: حفاظت از دادهها
بخش ۱: اصول: پ.ج.ا فقط دادههای شخصیای را جمعآوری میکند که برای هدفی مشخص لازم است، و از اصول شناختهشدهٔ بینالمللی حفاظت از دادهها پیروی میکند: محدودیت هدف، کمینهسازی دادهها، امنیت دادهها و احترام به حقوق اشخاص مربوط.
بخش ۲: سیاست حفظ حریم خصوصی و کوکیها: دادههای جمعآوریشده، خدماتدهندگان، مدت نگهداری و حقوق اشخاص در «سیاست حفظ حریم خصوصی و کوکیها» در aypfrs.net آمده است. هر کس میتواند به مرجع حفاظت از دادهها در کشور محل زندگی خود شکایت کند.
بخش ۳: اعضای مقیم افغانستان: نام اعضای مقیم افغانستان هرگز منتشر نمیشود.
ماده هجدهم: روابط نهادی
بخش ۱: همکاریها: پ.ج.ا میتواند با پلتفرمهای غیرانتفاعی بینالمللی، شبکههای علمی و مؤسسات تحقیقاتی همکاری کند. همهٔ همکاریها باید استقلال سیاسی و بیطرفی پ.ج.ا را حفظ کنند.
ماده نوزدهم: حل اختلاف و تدابیر انضباطی
بخش ۱: حل اختلافات داخلی: همهٔ اختلافات داخلی و ادعاهای سوءرفتار توسط هیئت مستقل اخلاق و رفتار (ماده چهاردهم، بخش ۲) و بر اساس رویهها، مجاری گزارشدهی، معیارهای دادرسی عادلانه و سازوکار تجدیدنظر مندرج در آن رسیدگی میشوند.
بخش ۲: تدابیر انضباطی: نقض این منشور، بیطرفی پلتفرم یا معیارهای ایمنی کاربران، پس از طی رویهٔ ماده چهاردهم، بخش ۲، به تدابیر انضباطی میانجامد. این تدابیر از اخطار رسمی تا اخراج دایمی و حذف پروفایل ثبتنام کاربر را در بر میگیرد.
بخش ۳: تفکیک از اختلافات شرایط کاربری: این ماده بر اختلافات داخلی اعضا و نقضهای رفتاری حاکم است. اختلافات ناشی از آییننامهٔ رفتاری و شرایط کاربری میان پلتفرم (بهعنوان ارائهدهندهٔ خدمات) و کاربران بیرونی، تابع بند حل اختلاف آییننامهٔ رفتاری (بخش ۹) است. این دو سازوکار مکمل یکدیگرند.
ماده بیستم: اصلاح منشور
بخش ۱: پیشنهاد اصلاح: اصلاح رسمی این منشور به پیشنهادی نیاز دارد که از سوی ۲۰٪ نمایندگان فعال یا ۱۰٪ اعضای ثبتشده حمایت شود. متن پیشنهادی باید ۶۰ روز پیش از بررسی رسمی از راه همهٔ مجاری پ.ج.ا منتشر شود.
بخش ۲: تصویب نهایی: اصلاح منشور با اکثریت سه چهارم نمایندگان فعال تصویب میشود (ماده پانزدهم، بخش ۲). در مرحلهٔ تأسیس، ماده بیست و یکم تطبیق میشود.
بخش ۳: اصلاح منشور پس از مرحلهٔ تأسیس: پس از پایان مرحلهٔ تأسیس (ماده بیست و یکم، بخش ۳)، اصلاح این منشور به تصویب مجمع بر اساس همین ماده نیاز دارد؛ تا تشکیل مجمع، بخش ۳ ماده بیست و یکم تطبیق میشود. رئیس جهانی حق پیشنهاد اصلاحات را حفظ میکند.
ماده بیست و یکم: مرحلهٔ تأسیس
بخش ۱: مرحلهٔ تأسیس: پایان مرحلهٔ تأسیس تابع بخش ۳ همین ماده است. تا زمانی که مجمع و ارگانهای مندرج در مواد هفتم، هشتم، دوازدهم و چهاردهم تشکیل نشدهاند، وظایف آنها را رئیس جهانی انجام میدهد و میتواند برای هر ستون، بهصورت کتبی مسئول موقت تعیین کند. تشکیل هر ارگان در aypfrs.net اعلام میشود.
اصلاح منشور: در مرحلهٔ تأسیس، رئیس جهانی میتواند این منشور را اصلاح کند؛ هر اصلاح با شمارهٔ نسخه و تاریخ تازه در aypfrs.net منتشر میشود. پس از پایان مرحلهٔ تأسیس، اصلاح منشور به تصویب مجمع بر اساس ماده بیستم نیاز دارد و تا تشکیل مجمع، تابع بخش ۳ همین ماده است؛ رئیس جهانی حق پیشنهاد اصلاحات را حفظ میکند (ماده بیستم، بخش ۳).
انحلال: در مرحلهٔ تأسیس، تصمیم به انحلال پ.ج.ا را رئیس جهانی میگیرد و بخشهای ۲ و ۳ ماده بیست و دوم تطبیق میشوند.
بخش ۲: تأیید نخستین نمایندگان: ثبتنام و تأیید نخستین نمایندگان ولایتی و ولسوالی بهصورت گامبهگام توسط رئیس جهانی سازماندهی و در aypfrs.net اعلام میشود.
بخش ۳: پایان مرحلهٔ تأسیس: مرحلهٔ تأسیس با تشکیل مجمع دیجیتال مرکزی بهطور خودکار پایان مییابد و در هر حال حداکثر تا ۱۱ جدی ۱۴۰۷ (۳۱ دسمبر ۲۰۲۸) پایان میپذیرد. اگر تا ۱۱ جدی ۱۴۰۷ (۳۱ دسمبر ۲۰۲۸) مجمع تشکیل نشده باشد، مرحلهٔ تأسیس به هر حال در همان تاریخ پایان مییابد. از آن پس و تا تشکیل مجمع، اصلاحات منشور را رئیس جهانی تصویب میکند و این اصلاحات افزون بر آن به تأیید هیئت مشورتی ارشد (ماده دوازدهم، بخش ۲) با رأی اکثریت نیاز دارند.
ماده بیست و دوم: انحلال
بخش ۱: رویهٔ انحلال: پیشنهاد انحلال پ.ج.ا میتواند از سوی ۵۰٪ نمایندگان فعال مطرح شود. پس از یک دورهٔ مشورتی ۹۰ روزه، انحلال به اکثریت سه چهارم نمایندگان فعال نیاز دارد. رئیس جهانی، بهعنوان نگهبان منشور، حق وتو بر هر پیشنهاد انحلال را دارد. این حق وتو تنها برای جلوگیری از تصاحب خصمانه، حفاظت از اصول بنیادین پ.ج.ا و تضمین تداوم آن است.
بخش ۲: دادهها و محتوا: پس از انحلال، همهٔ دادههای شخصی و سوابق اعضا برای حفاظت از امنیت و حریم خصوصی شرکتکنندگان برای همیشه حذف میشوند. محتوای آموزشی منتشرشده توسط پ.ج.ا به آرشیفهای علمی عمومی نهادهای غیرانتفاعی منتقل میشود.
بخش ۳: وجوه، دامنه و حسابها: وجوه باقیمانده به یک سازمان غیرانتفاعی با اهداف مشابه که رئیس جهانی برمیگزیند منتقل میشود و دامنه و حسابها بسته میشوند.
ماده بیست و سوم: زبانها و تفسیر
بخش ۱: زبان معتبر: این منشور به زبانهای انگلیسی، پارسی-دری و پشتو تصویب شده است.
• متن انگلیسی مرجع معتبر برای تفسیر و حل اختلاف است.
• متنهای پارسی-دری و پشتو ترجمههای رسمیاند.
• در صورت هرگونه مغایرت میان متن انگلیسی و یک ترجمه، متن انگلیسی مقدم است.
بخش ۲: پذیرش: پذیرش این منشور شامل پذیرش این بند زبانی نیز میشود.
ماده بیست و چهارم: بازنگری دورهای
بخش ۱: برنامه بازنگری اجباری: این منشور حداکثر تا ۱۱ سرطان ۱۴۰۷ (۱ جولای ۲۰۲۸) و پس از آن هر سه (۳) سال یک بار توسط مجمع بازنگری میشود تا کارآمدی آن و همسوییاش با نیازهای در حال تحول جوانان افغانستان حفظ شود.
بخش ۲: رویه تجدیدنظر: اصلاحات ناشی از این بازنگریها از رویهٔ ماده بیستم پیروی میکنند. رئیس جهانی همچنین میتواند هر زمان برای پاسخ به تحولات فوری ساختاری، حقوقی یا عملیاتی، بازنگری فوقالعاده آغاز کند.
بخش ۳: سابقهٔ نسخهها: این سند نسخهٔ ۳.۱ منشور است.
• نسخهٔ ۱.۰ – پیشنویس، پایان ۲۰۲۳
• نسخهٔ ۲.۰ – پیشنویس بازنگریشده، ۲۰۲۵
• نسخهٔ ۳.۰ – تصویبشده در ۲۹ میزان ۱۴۰۵ (۲۱ اکتوبر ۲۰۲۶)؛ بازنگری بعدی: ۱۱ سرطان ۱۴۰۷ (۱ جولای ۲۰۲۸)
• نسخهٔ ۳.۱ – ۴ عقرب ۱۴۰۵ (۲۶ اکتوبر ۲۰۲۶): احکام پاسخگویی افزوده شد
ماده بیست و پنجم: احکام نهایی
بخش ۱: لازمالاجرا شدن: این منشور (نسخهٔ ۳.۰) در ۲۹ میزان ۱۴۰۵ (۲۱ اکتوبر ۲۰۲۶) توسط رئیس جهانی تصویب شد و از همان تاریخ لازمالاجرا گردید؛ نسخهٔ ۳.۱ در ۴ عقرب ۱۴۰۵ (۲۶ اکتوبر ۲۰۲۶) توسط رئیس جهانی تصویب شد و از همان تاریخ لازمالاجرا است. این منشور برای هر عضو از تاریخی الزامآور است که آن را میپذیرد. مجمع، پس از تشکیل، این منشور را بر اساس ماده بیستم تأیید یا اصلاح میکند.
بخش ۲: انتشار: نسخهٔ جاری به زبانهای انگلیسی، پارسی-دری و پشتو در aypfrs.net منتشر میشود؛ نسخههای پیشین نگهداری میشوند و در صورت درخواست ارائه میگردند.
نسخهٔ ۳.۰ در ۲۹ میزان ۱۴۰۵ (۲۱ اکتوبر ۲۰۲۶) تصویب و نسخهٔ ۳.۱ در ۴ عقرب ۱۴۰۵ (۲۶ اکتوبر ۲۰۲۶) اصلاح شد – رئیس جهانی، پارلمان جوانان افغانستان (پ.ج.ا)
