د خوندیتوب او له جنسي استثمار، ناوړه ګټې اخیستنې او ځورونې د مخنیوي تګلاره

دا تګلاره روښانه کوي چې د افغان ځوانانو پارلمان (ا.ځ.پ) څنګه د زیان، په ځانګړي ډول د جنسي استثمار، ناوړه ګټې اخیستنې او ځورونې، مخه نیسي او ورته ځواب ورکوي. دا سند د منشور په دویمه ماده کې د ګډونوالو د خوندیتوب اصل پلي کوي او د چلند اصولو او د کاروونکي شرایطو ضمیمه الف (د ځوانانو او زیان منونکو غړو ساتنه) پراخوي. که د دې تګلارې او منشور ترمنځ توپیر وي، منشور لومړیتوب لري.

• جنسي استثمار: د جنسي موخو لپاره له زیان منونکي حالت، نابرابر ځواک یا باور څخه هره رښتینې یا هڅه شوې ناوړه ګټه اخیستنه، په شمول د بل چا له جنسي استثمار څخه د مالي، ټولنیزې یا سیاسي ګټې ترلاسه کول.
• جنسي ناوړه ګټه اخیستنه: د جنسي ماهیت لرونکی فزیکي تېری یا د هغه ګواښ، په زور یا په نابرابرو او جبري شرایطو کې.
• جنسي ځورونه: د جنسي ماهیت لرونکی هر ناغوښتی چلند، آنلاین یا مخامخ، چې په معقول ډول د خپګان، سپکاوي یا وېرې لامل شي.
• ماشوم: له ۱۸ کلنۍ کم هر کس.
• د خوندیتوب اندېښنه: هر هغه معلومات چې ښيي یو کس د ا.ځ.پ لپاره د کار کوونکي کس له خوا یا د ا.ځ.پ په یوه فضا کې زیانمن شوی، کېږي یا کېدای شي.

ا.ځ.پ د جنسي استثمار، ناوړه ګټې اخیستنې او ځورونې، او همدارنګه د راپورونو په وړاندې د بې‌پروايۍ لپاره صفر زغم لري. په ځانګړي ډول:

• جنسي استثمار او ناوړه ګټه اخیستنه جدي سرغړونه او د تل لپاره د ایستلو لامل دی؛
• له ۱۸ کلنۍ کم کس سره هر ډول جنسي اړیکه منع ده، که د هر یوه لوري د اوسېدو په ځای کې د رضایت قانوني عمر هر څه وي؛ د عمر په اړه تېروتنه عذر نه دی؛
• د جنسي غوښتنې په بدل کې د پیسو، رول، په کورسونو کې ځای، نمرې، سند، سپارښتنلیک یا بلې هرې ګټې وړاندیز یا ژمنه منع ده؛
• هر څوک چې په ا.ځ.پ کې رول لري، باید هره هغه اندېښنه چې ورباندې خبرېږي راپور کړي (۸ برخه).

دا تګلاره پر نړیوال رئیس، سرمنشي، استازو، د اړیکو ټکو، سفیرانو، ښاري ډیپلوماتانو، سلاکارانو، ښوونکو، لارښوونکو، اسانتیا برابروونکو، رضاکارانو، او پر هغو ملګرو یا قراردادیانو پلي کېږي چې د ا.ځ.پ په استازیتوب کار کوي. دا د ا.ځ.پ ټولې فضاوې رانغاړي: وېبپاڼه او اکاډمي، د ډیسکورډ، ټلګرام او واټساپ ګروپونه، ویډیويي غونډې (یوټیوب، زوم، ګوګل میټ)، د ټولنیزو رسنیو حسابونه، او هر هغه پروګرام چې د ا.ځ.پ په نوم جوړېږي.

• د مشرتابه، سفیر او ډیپلومات رولونه یوازې د ۱۸ کلنو او له هغه پورته کسانو لپاره دي.
• د محرمیت او کوکیز پالیسي د ۸ برخې سره سم، له ۱۶ کلنۍ کم زده‌کوونکي یوازې د پلار، مور یا سرپرست په موافقه د اکاډمۍ حساب جوړولای شي.
• لویان هېڅکله له ۱۸ کلنۍ کم زده‌کوونکي سره د شخصي چینلونو له لارې خصوصي اړیکه نه نیسي. اړیکه په ګروپي فضاوو یا د ا.ځ.پ په رسمي چینلونو کې، د بل لوی کس په شتون یا خبرتیا، کېږي.
• هېڅوک له ۱۸ کلنۍ کم زده‌کوونکي څخه انځور، د کور پته، د ټیلیفون شمېره یا خصوصي لیدنه نه غواړي.
• د ۱۸ کلنۍ کم زده‌کوونکو انځور، غږ، نوم یا کیسه هېڅکله نه خپرېږي.
• تعلیمي منځپانګه او بحثونه د ګډونوالو له عمر سره سم ساتل کېږي.

هر هغه څوک چې تر دې تګلارې لاندې راځي:

• له هر ګډونوال سره، پرته له جنسیت، قوم، ژبې، دین، اصل یا نظر، په کرامت او درناوي چلند کوي؛
• د ا.ځ.پ د کار لپاره یوازې رسمي چینلونه کاروي او مسلکي لهجه ساتي؛
• جنسي، تاوتریخجن یا سپکوونکې منځپانګه نه لېږي، نه یې غواړي او نه یې شریکوي؛
• د ګډونوالو انځور، غږ یا پیغامونه د هغوی له رضایت پرته نه ثبتوي، نه یې سکرین شاټ اخلي او نه یې لېږي؛
• د هېڅ غړي نوم، انځور، ځای یا کیسه له لیکلي رضایت پرته نه شریکوي، او د افغانستان دننه د غړو په اړه هېڅکله نه (د چلند اصول، ضمیمه الف، ۳ بند)؛
• په ویډیويي غونډو کې د کمرې روښانول اختیاري ساتي او هېڅوک د خپل مخ یا کور ښودلو ته نه اړ باسي؛
• هره اندېښنه پخپله د حل پر ځای راپور کوي.

مخکې له دې چې څوک رول، زده‌کوونکو ته لاسرسی یا اداري واک ترلاسه کړي:

• د دندې شرحه د هغه رول د خوندیتوب مسؤلیتونه بیانوي؛
• نوماند لیکلې غوښتنه لېږي او په یوه ویډیويي خبرو اترو کې برخه اخلي؛
• لږ تر لږه یوه سپارښتنه له داسې کس څخه اخیستل کېږي چې د هغه خپلوان نه وي؛
• نوماند په لیکلي ډول اعلانوي چې ایا تر اوسه یې د استثمار، ناوړه ګټې اخیستنې یا ځورونې په اړه پرېکړه شوې یا کومه ادعا روانه ده؛
• نوماند د چلند اصول، د هغو ضمیمه الف او دا تګلاره لاسلیکوي او د خوندیتوب لومړنۍ روزنه بشپړوي؛
• لاسرسی له اړین ټیټ کچې پیلېږي او له یوې لومړنۍ مودې وروسته بیاکتل کېږي.

د ګمارنې لپاره راټول شوي شخصي معلومات د اړتیا تر کچې محدود دي او د محرمیت او کوکیز پالیسي سره سم اداره کېږي. هغه ملګري چې د ا.ځ.پ په استازیتوب کار کوي، په لیکلي ډول تاییدوي چې ورته معیارونه پلي کوي او هره پخوانۍ ادعا او پایله یې څرګندوي.

• [email protected] د خوندیتوب د هرې اندېښنې یا ادعا لپاره؛
• [email protected] کله چې څوک کېدای شي په سمدستي خطر کې وي.

هر څوک راپور ورکولای شي، په شمول د هغو کسانو چې غړي نه دي او د والدینو یا سرپرستانو. راپور کېدای شي بې‌نومه وي او په پارسي-دري، پښتو یا انګلیسي ولیکل شي. هر څوک چې په ا.ځ.پ کې رول لري، اندېښنه د خبرېدو په ۲۴ ساعتونو کې راپور کوي. پخپله تحقیق مه کوئ، له اړوند کس سره مخامخ مه کېږئ او شواهد په ګروپونو یا ټولنیزو رسنیو کې مه شریکوئ. د افشاګرۍ او شکایتونو تګلاره پر ټولو راپورونو پلي کېږي.

• د زیانمن شوي کس خوندیتوب، غوښتنې او کرامت هر ګام لارښوي. هغه د هرې هغې پرېکړې څخه خبرېږي چې ورپورې اړه لري، او د هغه په اړه د معلوماتو له شریکولو مخکې یې رضایت اخیستل کېږي.
• د هر راپور ترلاسه کېدل په ۷۲ ساعتونو کې تاییدېږي؛ که څوک په خطر کې وي، سمدستي اقدام کېږي.
• معلومات یوازې له هغو کسانو سره شریکېږي چې باید اقدام وکړي. ریکارډونه جلا، خوندي او محرم، د محرمیت او کوکیز پالیسي سره سم، ساتل کېږي.
• د تورن کس رولونه او لاسرسی کېدای شي د بیاکتنې په موده کې وځنډول شي. ځنډول د ساتنې اقدام دی، نه پرېکړه.

اندېښنې د خپلواک اخلاقو او چلند بورډ (منشور، څوارلسمه ماده، ۲ برخه) له خوا څېړل کېږي. تر هغه چې دا بورډ جوړ شوی نه وي، نړیوال رئیس یې دندې ترسره کوي (منشور، یوویشتمه ماده). تر هغه چې په ضمیمه الف کې یاد شوي د خوندیتوب دوه د اړیکو ټکي (یوه ښځه او یو نارینه) وټاکل شي، راپورونه سرمنشي ترلاسه کوي، چې دندې یې اوس مهال هم نړیوال رئیس ترسره کوي.

تحقیق عادلانه، بې‌پرې او مستند وي. تورن کس له ادعا خبرېږي او د ځواب فرصت ورکول کېږي، مګر دا چې دا کار څوک په خطر کې واچوي. هر څوک چې د ګټو ټکر ولري، د د ګټو د ټکر تګلارې سره سم ځان ګوښه کوي. پایلې د چلند اصولو د ۶.۳ برخې سره سم دي او کېدای شي د تل لپاره په ایستلو پای ته ورسېږي. که ا.ځ.پ له یوه تمویلوونکي یا ملګري سره لیکلی تړون ولري چې دا یې غوښتي وي، هغه ژر خبرېږي، پرته له دې چې د ژغورل شوي کس هویت څرګند شي، مګر د هغه په رضایت.

که خوندي وي او ژغورل شوی کس موافق وي، ا.ځ.پ هغه مسلکي روغتیايي، رواني-ټولنیزو یا حقوقي خدماتو ته لېږي. که د جرم د ترسره کېدو احتمال وي، ا.ځ.پ کولای شي موضوع د اړوند کس پر وړاندې د پلي کېدونکو قوانینو سره سم واکمنو ادارو ته ولېږي، وروسته له دې چې وارزوي دا کار به ژغورل شوی کس یا نور په خطر کې واچوي که نه. ا.ځ.پ هېڅکله داسې لېږل نه کوي چې ژغورل شوی کس له لا زیات زیان سره مخ کړي.

هېڅوک د ښې نیت سره د اندېښنې د راپورولو یا په تحقیق کې د همکارۍ له امله نه سزا ورکول کېږي، نه ایستل کېږي او نه ګواښل کېږي، که څه هم اندېښنه تایید نه شي. غچ اخیستنه پخپله د چلند اصولو جدي سرغړونه ده.

نړیوال رئیس د دې تګلارې مسؤل دی او ډاډ ورکوي چې هر رول لرونکی ورباندې خبر وي. ا.ځ.پ هر کال د خوندیتوب د اندېښنو د شمېر، ډول او د هغو د څېړلو د طریقې بې‌نومه لنډیز خپروي. دا تګلاره هر کال بیاکتل کېږي، او ژر تر ژره که یوه قضیه وښيي چې بدلون ته اړتیا لري.