منشور

۱ برخه: رسمي نوم: د دې سازمان او د هغه د نړیوالې ډیجیټل شبکې رسمي نوم «د افغان ځوانانو پارلمان» دی، چې په پښتو کې په «ا.ځ.پ»، په پارسي-دري کې په «پ.ج.ا» او په انګلیسي کې په AYP یا AYPFRS لنډ نوم پېژندل کېږي.

۲ برخه: نهادي ماهیت او سیاسي بې طرفي: ا.ځ.پ په نړیواله کچه د یوې خپلواکې، غیردولتي او د ځوانانو په مشرۍ ډیجیټل حکومتولۍ شبکې او مدني جرګې په توګه فعالیت کوي. دا پلاټفورم یوازې د یو متقابل مجازي ځای او آنلاین تعلیمي پلاټفورم په توګه کار کوي او د ځمکنۍ حاکمیت هېڅ ادعا نه لري. ا.ځ.پ د ټولو حاکمو دولتونو، واکمنو چارواکو او ګوندي سیاسي ډلو په وړاندې بشپړه سیاسي او ایډیالوژیکه بې‌طرفي ساتي. دا هېڅ مقننه، اجرایيه، قضایي یا دولتي صلاحیت نه لري. دا چوکاټ یوازې علمي بحث، د رهبرۍ پرمختګ او د ځوانانو د لیدلورو سوله‌ییز استازیتوب ته ځانګړی شوی دی.

۳ برخه: حقوقي حیثیت: ا.ځ.پ یو خپلواک، غیرانتفاعي او په عمل کې (دوفاکتو) آنلاین پلاټفورم دی. دا په هېڅ هېواد کې د حقوقي شخصیت په توګه نه دی ثبت شوی، فزیکي دفتر نه لري او یوازې آنلاین شتون لري او کار کوي. ا.ځ.پ نړیوال قانون، په شمول د بشري حقونو نړیوالو معیارونو، او د هغو هېوادونو قوانینو ته درناوی کوي چې غړي یې پکې اوسېږي. داخلي همغږي په Discord کې کېږي او عامه غونډې په YouTube، Zoom او Google Meet کې جوړېږي. ا.ځ.پ د نامحدودې مودې لپاره جوړ شوی دی.

۴ برخه: تعریفونه: په دې منشور کې «ا.ځ.پ» د افغان ځوانانو پارلمان دی؛ «جرګه» مرکزي ډیجیټل جرګه ده (پنځمه ماده)؛ «استازی» ولایتي یا د ولسوالۍ استازی دی (درېیمه ماده، ۱ برخه)؛ «فعال استازی» هغه استازی دی چې غړیتوب یې تایید شوی او په تېرو شپږو میاشتو کې یې لږ تر لږه د جرګې په یوه غونډه کې ګډون کړی وي؛ «غړی» هر هغه څوک دی چې د درېیمې مادې له مخې منل شوی وي؛ «د چلند اصول» په aypfrs.net کې خپاره شوي د چلند اصول او د کاروونکي شرایط دي.

۱ برخه: اصلي اصول: ا.ځ.پ د لاندې بنسټیزو اصولو پیروي کوي: د ټولو انسانانو کرامت؛ پرانیستې دیموکراتیکې خبرې اترې او روڼتیا؛ جنسیتي برابري او د ښځو د رهبرۍ پرمختګ؛ اقتصادي، چاپېریالي او ټولنیز پایښت؛ د نسلونو ترمنځ عدالت؛ علمي نوښت؛ او د ګډونوالو د خوندیتوب قاطع ساتنه.

۲ برخه: اخلاقي چلند او خپلواکي: ټول داخلي ارګانونه، استازي، کارپوهان، ډیپلوماټان، محصلین، ګډونوال او فعالین باید د مسلکي اخلاقو تر ټولو لوړ معیارونه مراعات کړي. د ګټو ټکر باید په روڼ ډول اعلان او اداره شي. ا.ځ.پ له ټولو دولتي لوبغاړو، که افغان وي که بهرني، له سوداګریزو اغېزو او له سیاسي ډلو څخه خپله بشپړه جوړښتي خپلواکي ساتي، تر څو د یوې بې‌طرفه عامه سرچینې په توګه خپل اعتبار خوندي کړي.

۳ برخه: د اسنادو درجه بندي: دا منشور د ا.ځ.پ تر ټولو لوړ حاکم سند دی. د چلند اصول او د کاروونکي شرایط یو تابع سند دی چې په دې منشور کې راغلي اخلاقي اصول او د چلند معیارونه په تفصیل سره بیانوي. د دې منشور او د چلند اصولو، د محرمیت او کوکیز پالیسۍ یا د ا.ځ.پ د بل هر سند ترمنځ د هر ډول ټکر په صورت کې، دا منشور غوره ګڼل کېږي. ټول غړي، استازي او ګډونوال، په پلاټفورم کې د ګډون د شرط په توګه، د دواړو اسنادو پابند دي. د چلند اصول په پلاټفورم کې ټولو ته د لاسرسي وړ دي، او ټول کاروونکي باید د ثبت پر مهال د هغو شرایط ومني.

۱ برخه: لومړنی ګډون (یوازې د افغانستان اوسېدونکي): لومړنی ګډون یوازې د هغو افغانانو لپاره دی چې په فزیکي توګه د افغانستان د جغرافیایي پولو دننه اوسېږي. هېڅ هغه څوک چې له افغانستانه بهر اوسېږي، د ولایتي یا د ولسوالۍ استازي څوکۍ نشي نیولای. د عمر حدود په لاندې ډول دي:

• ولایتي استازي: عمر ۲۵–۴۴ | د افغانستان دننه | د رایې حق: هو

• د ولسوالۍ استازي: عمر ۲۵–۴۴ | د افغانستان دننه | د رایې حق: هو

• د کلیو د اړیکو شبکه: عمر ۲۰–۴۴ | د افغانستان دننه | د رایې حق: هو (په محلي چارو کې)

۲ برخه: تړلی ګډون (ډیاسپورا او نړیوال): تړلی ګډون د افغان میراث لرونکو کسانو لپاره چې له افغانستانه بهر اوسیږي، او همدارنګه هغو نړیوالو همکارانو لپاره چې د افغانستان راتلونکي ته ژمن دي، خلاص دی، پرته له دې چې د داخلي ولایتي/ولسوالۍ څوکیو لپاره د رایې یا نوماندۍ حق ولري. ځانګړي رولونه لاندې عمر اړتیاوې لري:

• هېوادني سفیران: عمر ۲۸–۴۴ | له افغانستانه بهر (ډیاسپورا) | د رایې حق: نه (یوازې غږ)

• ښاري ډیپلوماټان: عمر ۲۵–۴۴ | له افغانستانه بهر (ډیاسپورا) | د رایې حق: نه (یوازې غږ)

• پوهنتوني سفیران: عمر ۲۰–۳۰ | له افغانستانه بهر | د رایې حق: نه (یوازې غږ)

• کارپوه مشاورین: عمر ۲۵+ (پرته له پورتنۍ حد) | د افغانستان دننه یا بهر | د رایې حق: نه (یوازې مشورتي)

• عمومي ګډونوال: عمر ۲۰–۴۴ | د افغانستان دننه یا بهر | د رایې حق: نه

د زده‌کړې او رهبرۍ د ستنې زده‌کوونکي کېدای شي له ۱۸ کلنۍ کم وي؛ له ۱۶ کلنۍ کم زده‌کوونکي د پلار، مور یا سرپرست موافقې ته اړتیا لري (د محرمیت او کوکیز پالیسي، ۸ برخه).

۳ برخه: د کمېټو جوړښت: ټولې موضوعي کاري کمېټې (اوومه ماده) به په ځانګړې توګه د ولایتي او ولسوالۍ استازو څخه جوړې وي چې د افغانستان دننه اوسیږي. د ډیاسپورا غړي، ډیپلوماټان او کارپوهان کولی شي مشورتي نظر وړاندې کړي مګر د رایې ورکونکو کمېټې غړو په توګه به خدمت نه کوي.

۴ برخه: د اسنادو بشپړتیا او امنیت: سکرتریت د ګډونوالو یو محدود لاسرسی لرونکی، غیرعامه فهرست ساتي. د خپلواک اخلاقو او چلند بورډ کولای شي د پلاټفورم د بې‌طرفۍ یا د کاروونکو د خوندیتوب د معیارونو له ثابتې شوې سرغړونې وروسته د غړیتوب حقونه وځنډوي یا د تل لپاره لغوه کړي.

۱ برخه: اصلي نهادي ستنې: ا.ځ.پ په اوو (۷) جوړښتي ستنو کې تنظیم شوی، چې هره یوه یې ځانګړې دندې او فرعي څانګې لري. دا ستنیز جوړښت روښانتیا، اغېزمنتیا او ګام په ګام وده تضمینوي.

• پارلمان: مرکزي سکرتریت + مرکزي ډیجیټل جرګه + موضوعي کاري کمېټې.

• د تخصص خونې: په څو سکتورونو کې تخنیکي مشورتي کارپوهان (اقتصاد، انجینري، ټیکنالوژي، تعلیم، روغتیا).

• زده کړه او رهبري: د ځوانانو د پیاوړتیا پروګرامونه، ظرفیت جوړونه، د ښځو اکاډمۍ، نړیواله پوهنتوني شبکه، د رهبرۍ فورم.

• د فکر خونې مرکز: لوړ پوړی مشورتي بورډ، د ستراتیژیک لرلید مرکز، عامه څیړنه، د راتلونکي افغانستان لیدلوری.

• ملګرتیا او ډیپلوماسي: هېوادني سفیران، ښاري ډیپلوماټان، د ډیاسپورا همغږي، نړیوالې ملګرتیاوې.

• د محلي ټولنې خوندیتوب او بشري راجع کول: مدني خوندیتوب راجع کول، د بحران لارښوونه، بشري معلومات.

• رسنۍ او ارتباطات: مسلکي رسنیزه ډله (د ا.ځ.پ خبرونه) + د «ولایتونو غږ» ولسي خبریالۍ شبکه.

۲ برخه: پړاو په پړاو پلي کول: د ا.ځ.پ د مالي حالت، حقوقي موقف او تخنیکي ثبات د ساتنې لپاره، ستنې د شته ظرفیت او امنیتي اړتیاوو سره سم ګام په ګام فعالېږي او پراخېږي. نړیوال رئیس د هرې ستنې د فعالولو لومړیتوب او مهالوېش ټاکي (یوویشتمه ماده).

۱ برخه: جوړښت: مرکزي ډیجیټل جرګه د ا.ځ.پ د استازیتوب اصلي مرجع ده. دا جرګه د افغانستان ۳۴ ولایتونه او شاوخوا ۴۰۰ ولسوالۍ، د لږکیو او څنډې ته شویو ډلو په ګډون، رانغاړي او د پلاټفورم له ودې سره ګام په ګام پراخېږي.

۲ برخه: ځانګړې جغرافیایي استوګنې مکلفیت: د ځمکنیو واقعیتونو د انعکاس لپاره، ټول رسمي استازي چې په جرګه کې ولایتي یا د ولسوالۍ څوکۍ لري، باید په فزیکي توګه د افغانستان دننه اوسېږي. د ډیاسپورا هېڅ غړی یا بهر مېشت کس نشي کولای ولایتي یا د ولسوالۍ څوکۍ له لرې ولري یا یې اداره کړي. دا شرط د خبرو اترو وړ نه دی.

۳ برخه: متوازن استازیتوب: د انتخاب په بهیر کې کثرت‌پالنې ته لومړیتوب ورکول کېږي، په شمول د جنسیتي توازن (د هر جنس لږ تر لږه ۴۰٪ استازیتوب موخه) او د بېلابېلو ټولنیزو، اقتصادي، ژبنیو او کلتوري شالیدونو شمولیت.

۴ برخه: د کلیو د اړیکو شبکې ماموریت: ا.ځ.پ د کلیو د اړیکو شبکې نوښت پر مخ وړي. موخه یې دا ده چې کلیوالې ټولنې ګام په ګام له ولسوالۍ، ولایتي، ملي او نړیوالو شبکو سره ونښلوي. د هېڅ کلیوال رابط هویت نه خپرېږي.

۵ برخه: ماموریت او ساحه: جرګه د پلاټفورم د پالیسیو د تصویب، د درسي نوښتونو د ارزونې، د داخلي تخصیصونو د تایید، د لنډمهاله کاري پینلونو د جوړولو او د ځوانانو د ودې په اړه د علمي اعلامیو د خپرولو واک لري.

۶ برخه: داخلي کړنلارې: جرګه لږ تر لږه په هرو درېیو میاشتو کې یو ځل آنلاین غونډه کوي. پرېکړې تر وسه وسه په اجماع، د منل شوې داخلي کړنلارې او د پنځلسمې مادې د ۳ برخې د نصاب د قاعدې سره سم کېږي.

۱ برخه: نړیوال رئیس: د ا.ځ.پ بنسټ ایښودونکی د نړیوال رئیس دنده لري، چې د ا.ځ.پ تر ټولو لوړه دنده ده. دا دنده په دایمي ډول د بنسټ ایښودونکي ده او د دې منشور له مخې د ټاکنو، د دورې د محدودیت یا د ګوښه کېدو تابع نه ده. نړیوال رئیس یوازې د همدې برخې د «تعلیق» د حکم له مخې تعلیق کېدای شي.

• بنسټ ایښودونکی: نړیوال رئیس د ا.ځ.پ بنسټ ایښودونکی دی، چې دا پلاټفورم یې د ۲۰۲۳ کال له پای راهیسې طرحه، ډیزاین او جوړ کړی دی.

• د منشور ساتونکی: نړیوال رئیس د دې منشور ساتونکی دی، د همدې برخې د «تفسیر» د حکم له مخې یې تفسیروي، او د ا.ځ.پ د اصولو، ډومېن، حسابونو او ډیجیټل شتمنیو د ساتنې مسؤلیت لري. دا رول د دې لپاره دی چې د ا.ځ.پ ماموریت له دښمنانه نیولو وساتي او دوام یې تضمین کړي.

• واکونه: نړیوال رئیس د جرګې مشري کوي، د ا.ځ.پ استازیتوب کوي، او لویې پرېکړې او هغه اعلامیې چې د ا.ځ.پ په نوم خپرېږي، تاییدوي؛ دا واک د دې منشور له مخې د جرګې د واکونو تابع دی، په دې کې د نړیوال رئیس د تفسیر د ردولو واک هم شامل دی (لاندې د «تفسیر» حکم).

• د دندې تشېدل: د نړیوال رئیس دنده یوازې هغه وخت تشېږي چې بنسټ ایښودونکی په لیکلي ډول استعفا ورکړي یا د تل لپاره د دندې له ترسره کولو عاجز شي. په دې حالت کې دا دنده هغه چا ته رسېږي چې بنسټ ایښودونکي په لیکلي ډول ټاکلی وي؛ که داسې ټاکنه نه وي شوې، جرګه د فعالو استازو د دوه پر درېیمې برخې اکثریت په رایه نړیوال رئیس ټاکي.

• د دندو سپارل: نړیوال رئیس کولای شي ځانګړې دندې په لیکلي ډول وسپاري او هر وخت یې بېرته واخلي؛ د دندو سپارل د دندې لېږد نه ګڼل کېږي.

• تفسیر: د دې منشور په اړه د نړیوال رئیس تفسیر معتبر دی، مګر دا چې جرګه یې د فعالو استازو د درې پر څلورمې برخې اکثریت په رایه رد کړي.

• کلنی راپور: نړیوال رئیس هر کال جرګې ته د ا.ځ.پ د فعالیتونو او مالي چارو په اړه لیکلی راپور وړاندې کوي او په aypfrs.net کې یې خپروي.

• تعلیق: د نړیوال رئیس دنده دایمي پاتې کېږي، خو نړیوال رئیس تعلیق کېدای شي، او یوازې د ثابت شوي جدي ناوړه چلند له امله، یعنې درغلي، ناوړه ګټه اخیستنه، یا د یوه جدي جرم له امله جزايي محکومیت. تعلیق ته اړتیا ده چې لومړی د خپلواک اخلاقو او چلند بورډ کړنلاره (څوارلسمه ماده، ۲ برخه) بشپړه شي او ورپسې د فعالو استازو د درې پر څلورمې برخې اکثریت رایه ورکړل شي. د تعلیق په موده کې سرمنشي د نړیوال رئیس پر ځای دنده ترسره کوي. تعلیق تر هغه دوام کوي چې قضیه پای ته ورسېږي، او تر ټولو زیات دولس (۱۲) میاشتې، مګر دا چې د همدې کړنلارې له مخې تمدید شي. که تر اوسه هېڅ سرمنشي نه وي تایید شوی، جرګه د اکثریت په رایه د تعلیق د مودې لپاره یو سرپرست کس ټاکي.

۲ برخه: سرمنشي: سرمنشي یوه جلا او ټاکنیزه دنده ده. سرمنشي د سکرتریت مشري کوي، د جرګې پرېکړې پلي کوي، وېبپاڼه او ډیجیټل حسابونه ساتي، او نړیوال رئیس او جرګې ته راپور ورکوي.

• ټاکل او موده: سرمنشي د نړیوال رئیس له خوا نوماندېږي او د فعالو استازو د اکثریت په رایه د دوو (۲) کلونو لپاره تاییدېږي؛ دا موده د تمدید وړ ده.

• ګوښه کول: سرمنشي د فعالو استازو د دوه پر درېیمې برخې اکثریت په رایه، یا د نړیوال رئیس له خوا د چلند اصولو د جدي سرغړونې په صورت کې او د څوارلسمې مادې د ۲ برخې د کړنلارې له بشپړېدو وروسته، ګوښه کېدای شي.

• تر لومړي ټاکل کېدو پورې: تر هغه چې لومړنی سرمنشي تایید شوی نه وي، نړیوال رئیس دا دندې ترسره کوي.

۳ برخه: د سکرتریت عملیاتي دندې: سکرتریت د جرګې پرېکړې پلي کوي، وېبپاڼه او ډیجیټل حسابونه ساتي، د ا.ځ.پ د ارګانونو ترمنځ اړیکې همغږې کوي، د ا.ځ.پ اسناد ساتي او د معلوماتو د ساتنې تدابیر پلي کوي.

۴ برخه: ډیجیټل امنیت: سکرتریت د ا.ځ.پ د وېبپاڼې، حسابونو او د غړو د اسنادو د ساتنې لپاره د سایبري ګواښونو پر وړاندې معقول تدابیر نیسي.

۱ برخه: څیړنه او وړاندیزونه: موضوعي کاري کمېټې داخلي څېړنیز ارګانونه دي چې د ځوانانو پر وړاندې جوړښتي ننګونې څېړي او د جرګې د کتنې لپاره د پالیسۍ د سپارښتنو مسودې چمتو کوي. د دې کمېټو جوړښت د درېیمې مادې د ۳ برخې سره سم دی.

۲ برخه: د موضوعي برخو ساحه: کمېټې په ځانګړو پرمختیایي سکتورونو کې ټاکل کیږي چې پکې شامل دي: اقتصادي پرمختګ؛ تعلیم او بشري پرمختګ؛ ټولنیز یووالی او د ځوانانو خبرې اترې؛ د ښځو او نجونو زده‌کړه او معیشت؛ پایښت؛ مدني زده‌کړه او د ځوانانو ګډون؛ روغتیا او مهاجرت؛ د ژوند مهارتونه او ټولنیزه منځګړیتوب. (د کمېټو نومونه د ۱۴۰۵ کال د لړم په ۴مه (۲۶ اکتوبر ۲۰۲۶) د بنسټ اېښودو د پړاو د تعدیل په توګه بدل شول.)

۱ برخه: هدف او ماموریت: خونې تخصصي او تخنیکي مشورتي ارګانونه دي چې د شواهدو پر بنسټ پرمختیایي موډلونه، جوړښتي نقشې او د اقتصادي او مدني بیارغونې په اړه علمي لیکنې چمتو کوي. د خونو غړي کارپوهان دي، نه استازي. دوی کېدای شي نړیوال متخصصین، استادان او مسلکي کسان وي چې د استازیتوب د ارګان برخه نه دي.

۲ برخه: سکتوري ځای پر ځای کول: خونې په خپلو څېړنو کې په خپلواکه توګه په مهمو برخو کې فعالیت کوي، چې پکې شامل دي، خو یوازې دا نه دي: د سوداګرۍ او اقتصاد خونه؛ د انجنیرۍ، معمارۍ او چاپېریال خونه؛ د ټکنالوژۍ او نوښت خونه؛ د تعلیم او څېړونکو خونه؛ د روغتیا او طب خونه.

۳ برخه: عملیاتي وضعیت: خونې کولای شي د دې منشور له اصلي ارزښتونو سره سم خپل څېړنیز چوکاټونه پیل کړي، او په هرو درېیو میاشتو کې یو ځل سکرتریت ته د خپل کار د پرمختګ راپور ورکړي.

۱ برخه: ماموریت: د ملګرتیا او ډیپلوماسۍ ستنه د نړیوالو بنسټونو، نړیوالې مدني ټولنې او علمي محفلونو په وړاندې د افغان ځوان نسل فکري ګټو استازیتوب کوي، او یوازې د غیرالزامي مدافعې، کلتوري خبرو اترو او د شبکې د سوله‌ییزې پراختیا له لارې کار کوي.

۲ برخه: سازماني جوړښت: دا ارګان په لومړي سر کې د فعالو ډیاسپورا غړو، نړیوالو زده‌کوونکو، اکاډمیک او څېړونکو څخه جوړ او متحرک کیږي. پدې کې په رسمي توګه شامل دي: هېوادني سفیران، ښاري ډیپلوماټان، پوهنتوني سفیران او نړیوالې ملګرتیاوې. ټول ډیپلوماټیک رولونه په ځانګړې توګه د هغو کسانو لخوا نیول کیږي چې له افغانستانه بهر اوسیږي.

۳ برخه: نړیواله مدافعه ښکیلتیا: دا چوکاټ د ځوانانو پرمختګ لپاره د یو معتبر، مدني غږ په توګه کار کوي، او د نړیوالو پرمختیایي سمپوزیمونو کې ګډون کوي ترڅو د ځوانانو ننګونې او د دوامداره، سیسټمیک سولې لارې بیان کړي.

۴ برخه: د حساب ورکولو چوکاټ: ټول ډیپلوماټیک استازي د نړیوال رئیس له خوا ټاکل کېږي، د جرګې له خوا تاییدېږي، او په هرو درېیو میاشتو کې سکرتریت ته لیکلی راپور ورکوي.

۱ برخه: د بشري راجع کولو ساحه: دا ارګان یوازې د هغو ځوانانو لپاره چې له بحران سره مخ دي، د معلوماتو او راجع کولو د مرجع په توګه کار کوي. ا.ځ.پ د وېستلو عملیات یا ساحوي ماموریتونه نه ترسره کوي، قانوني سفري اسناد یا ویزې نه صادروي، او د پناه غوښتنې پر غوښتنلیکونو هېڅ واک نه لري. د دې ماموریت په لاندې مواردو پورې محدود دی:

• د قانوني مهاجرت لارو په اړه معلومات چمتو کول.

• شناخته شویو نړیوالو ادارو ته د غوښتنو راجع کول (لکه د کډوالو لپاره د ملګرو ملتونو عالي کمېشنري، سره صلیب یا نړیوالې مرستندویه ادارې).

• د ډیجیټل او عمومي خوندیتوب په اړه د تعلیمي لارښوونو شریکول.

• د رسمي ادارو د بیړنیو اړیکو د معلوماتو شریکول.

۲ برخه: د مسؤلیت محدودیت: غوښتنې یوازې له هغو کسانو سره شریکېږي چې پرې کار کوي، او د هېچا نوم نه خپرېږي. پلاټفورم او د هغه تنظیموونکي د بهرنیو ادارو د اقداماتو یا د درېیمو اړخونو د مهاجرت د لارو د پایلو لپاره هېڅ حقوقي یا فزیکي مسؤلیت نه مني.

۱ برخه: تعلیمي ماموریت او ظرفیت جوړونه: دا ارګان د وړیا تعلیمي سرچینو، ډیجیټل سیمینارونو او مدني سواد او ټیکنالوژیکي درسي جریانونو پراختیا، پیل او مدیریت مسؤلیت لري چې د فراملي ځوانانو پیاوړتیا لپاره جوړ شوي. دا د رهبرۍ پرمختګ، مالي خپلواکۍ او ظرفیت جوړونې باندې تمرکز کوي.

۲ برخه: جوړښتي او اکاډمیک اجزا: دا ارګان له لاندې تخصصي برخو جوړ دی: د ښځو اکاډمي، نړیواله پوهنتوني شبکه، د رهبرۍ فورم او د خلاصو سرچینو کتابتونونه.

۳ برخه: لنډمهاله مدیریت: تر بشپړ فعالېدو پورې، دا ارګان نړیوال رئیس اداره کوي (یوویشتمه ماده).

۱ برخه: ماموریت، د څیړنې ساحه او د محتوا تولید: د فکر خونې مرکز پارلمان ته د اوږدمهاله ستراتیژۍ په اړه مشوره ورکوي. دا مرکز خپلواک او پر شواهدو ولاړ تحلیلونه ترسره کوي او د سیمې د ټولنیزو او اقتصادي بهیرونو په اړه ستراتیژیک لرلید چمتو کوي. دا مرکز بشپړه علمي خپلواکي ساتي او په عین حال کې په دویمه ماده کې له راغلو اخلاقي اصولو سره سمون لري. اجزا یې دا دي: لوړ پوړی مشورتي بورډ، د عامه څېړنې مرکز، د ستراتیژیک لرلید مرکز، د راتلونکي افغانستان لیدلوری، کلنی ستراتیژیک کنفرانس او د څېړنې د سپارلو پورټل.

۲ برخه: د لوړ پوړي بورډ جوړښت: د فکر خونې مرکز ته یو لوړ پوړی مشورتي بورډ لارښوونه کوي چې د اوږدې مسلکي تجربې لرونکو لوړ پوړو کارپوهانو څخه جوړ دی، نه د ځوانو استازو. دا کارپوهان د پارلمان د اوږدمهاله لوري د لارښوونې لپاره کلونه مسلکي، علمي او ستراتیژیک تخصص راوړي.

۳ برخه: له خپرېدو مخکې کتنه: د علمي باور د ساتلو لپاره، ټول خپاره شوي لنډیزونه، تحلیلي راپورونه او ټولنیز-اقتصادي معلوماتي موډلونه له خپرېدو مخکې لږ تر لږه د دوو خپلواکو کارپوهانو له خوا کتل کېږي.

۱ برخه: ماموریت او لیدلوری: د رسنیو او اړیکو شبکه د ا.ځ.پ د عامه غږ په توګه کار کوي. دا شبکه د افغان ځوانانو لیدلوري پیاوړي کوي، مدني سواد ته وده ورکوي او د مدني بیارغونې او ټولنیز پرمختګ په اړه غیرګوندي راپورونه شریکوي. شبکه له دوو برخو جوړه ده: «د ا.ځ.پ خبرونه» او «د ولایتونو غږ».

۲ برخه: د «ولایتونو غږ» جوړښت: دا ولسي شبکه په څو تړلو کچو کار کوي: کلی، ولسوالي، ښار، ولایت، ملي، سیمه‌ییزه او نړیواله کچه.

۳ برخه: د موادو خلاص سپارل: د «ولایتونو غږ» شبکه د خلاص سپارلو د موډل پر بنسټ کار کوي:

• هر څوک کولی شي په داوطلبانه توګه د خپلو محلي سیمو څخه معلومات، راپورونه، کیسې او رسنۍ وسپاري.

• سپارل شوي مواد له هر ډول خپرېدو مخکې د ا.ځ.پ د رسنیو ټیم له خوا کتل کېږي.

• ا.ځ.پ یوازې د سپارل شویو موادو راټولوونکی دی؛ څېړنیزې دندې نه ټاکي، خبریالان حساسو سیاسي یا امنیتي مسایلو ته نه لېږي، او د سپارل شویو موادو د منځپانګې یا پایلو مسؤلیت نه مني.

• ټول خبریالان او سپارونکي د خپلواکو کسانو په توګه عمل کوي، نه د ا.ځ.پ د اجنټانو، استازو یا کارمندانو په توګه.

• ا.ځ.پ په داوطلبانه توګه سپارل شوې ولسي منځپانګې باندې، د دې مادې په ۴ برخه کې د راغلو اخلاقي لارښوونو د مراعات له کتنې پرته، سمونیز کنټرول نه کوي.

• ا.ځ.پ د سپارل شویو راپورونو صحت نه تاییدوي یا تضمین نه کوي او په دې اړه روښانه انکار پکې شاملوي.

۴ برخه: اخلاقي او مسلکي لارښوونې: ټول رسنیز محصولات باید د خبریالۍ نړیوالو اخلاقو ته غاړه کېږدي او د حقایقو سموالی، بې‌طرفه راپور ورکول او له سیاسي تبلیغاتو یا ایډیالوژیکو جریانونو بشپړه خپلواکي خپله موخه وګرځوي.

۵ برخه: ولسي پیاوړتیا: د «ولایتونو غږ» شبکه به محلي ځوانانو ته د ولسي خبریالانو په توګه روزنې او پیاوړتیا لومړیتوب ورکړي.

۶ برخه: رسنیزې سرچینې: د رسنیو مرکز به مطبوعاتي کټونه، رسنیزې سرچینې، د رسنیو د پوښتنو ځانګړې پتې او د لټون وړ آرشیفونه وساتي.

۱ برخه: د خپلواک انتخاب او تایید کمیسیون: دا خپلواک پینل د سیمه‌ییزو اړیکو ټکو او د جرګې د استازو ټاکنه تنظیموي، څاري او تاییدوي، د بهیر سلامتیا تضمینوي او د خپلپالنې او سیاسي نفوذ مخه نیسي.

۲ برخه: د خپلواک اخلاقو او چلند بورډ: دا بورډ د چلند اصولو او د کاروونکي شرایطو د سرغړونو د څېړلو، د غړو د داخلي شکایتونو د اورېدلو او په دویمه ماده کې د راغلو اخلاقي اصولو د پیروۍ د څارنې اصلي ارګان دی. د ناوړه چلند ټولې ادعاوې، د چلند اصولو سرغړونې یا داخلي شخړې د [email protected] له لارې د خپلواک اخلاقو او چلند بورډ ته راپور کېږي. د بورډ پرېکړې د نړیوال رئیس په وړاندې د استیناف وړ دي، او د هغه حکم وروستی دی. که قضیه په خپله د نړیوال رئیس په اړه وي، استیناف نړیوال رئیس ته نه وړاندې کېږي؛ په دې حالت کې جرګه د فعالو استازو د درې پر څلورمې برخې اکثریت په رایه پرېکړه کوي، یا د جرګې له جوړېدو مخکې، یو خپلواک بیاکتونکی پرېکړه کوي چې شکایت کوونکی او د اخلاقو بورډ یې په ګډه ټاکي. دا میکانیزم د پلاټفورم او بهرنیو کاروونکو ترمنځ د کاروونکي له شرایطو څخه راولاړو شخړو لپاره د چلند اصولو د شخړو د حل مادې (۹ برخه) ته زیان نه رسوي.

۳ برخه: د خپلواک پلټنې او سرچینو بیاکتنې پینل: دا ارګان داخلي تخصیصونه او د لګښتونو اسناد کتي او د اداري حساب ورکونې د تضمین لپاره روښانه لنډیزونه خپروي.

۱ برخه: لومړی اجماع: په جرګه کې ټولې ستراتیژیکې اعلامیې او درسي پرېکړې د روڼو او هر اړخیزو خبرو اترو له لارې څېړل کېږي، او له رایې اچونې مخکې د اجماع هڅه کېږي.

۲ برخه: د رایې ورکولو او تصویب قواعد: کله چې اجماع ترلاسه نشي، د کړنلارې پرېکړې په ساده اکثریت کېږي. هغه اعلامیې چې د ا.ځ.پ په نوم خپرېږي د دوه پر درېیمې برخې اکثریت ته، او د دې منشور تعدیل د فعالو استازو د درې پر څلورمې برخې اکثریت ته اړتیا لري.

۳ برخه: نصاب: جرګه یوازې هغه وخت پرېکړه کولای شي چې لږ تر لږه نیمایي فعال استازي په رایې ورکولو کې ګډون وکړي. رایې په آنلاین ډول د هغې طریقې له مخې ورکول کېږي چې سکرتریت یې د هرې غونډې مخکې اعلانوي.

۱ برخه: د تمویل سرچینې: ا.ځ.پ د یو غیرانتفاعي پلاټفورم په توګه د ډیجیټل کوربه توب، تخنیکي ملاتړ او پراختیایي وسایلو لګښتونه د ډیاسپورا له داوطلبانه ونډو، له غیرمشروطو علمي مرستو او د دویمې مادې له اصولو سره سمو غیرانتفاعي ملګرتیاوو له لارې پوره کوي. بسپنې یوازې د هغو لارو له لارې منل کېږي چې په aypfrs.net کې اعلان شوې وي.

۲ برخه: د سرچینو کارول: ټولې سرچینې د پلټنې پینل له خوا کتل کېږي او یوازې د وېبپاڼې او سافټویر لګښتونو، امنیتي تدابیرو او تعلیمي فعالیتونو لپاره کارول کېږي. ا.ځ.پ هېڅ ګټه، معاشونه یا سوداګریزې ونډې نه تولیدوي.

۳ برخه: د دوو لاسلیکونو قاعده: د ا.ځ.پ هر لګښت یا مالي ژمنه د دوو چارواکو لیکلي تایید ته اړتیا لري. د تاسیس په پړاو کې دویم تایید هغه کس ورکوي چې نړیوال رئیس یې په لیکلي ډول ټاکي، او نه د نړیوال رئیس خپلوان وي او نه په مالي لحاظ په هغه پورې تړلی وي.

۱ برخه: اصول: ا.ځ.پ یوازې هغه شخصي معلومات راټولوي چې د یوې ټاکلې موخې لپاره اړین وي، او د معلوماتو د ساتنې د نړیوالو منل شویو اصولو پیروي کوي: د موخې محدودیت، د معلوماتو لږول، د معلوماتو امنیت او د اړوندو اشخاصو د حقونو درناوی.

۲ برخه: د محرمیت او کوکیز پالیسي: راټول شوي معلومات، خدمت وړاندې کوونکي، د ساتلو موده او د اشخاصو حقونه د aypfrs.net په «د محرمیت او کوکیز پالیسۍ» کې راغلي دي. هر څوک کولای شي د هغه هېواد د معلوماتو د ساتنې ادارې ته شکایت وکړي چې پکې اوسېږي.

۳ برخه: په افغانستان کې اوسېدونکي غړي: په افغانستان کې د اوسېدونکو غړو نومونه هېڅکله نه خپرېږي.

۱ برخه: همکارۍ: ا.ځ.پ کولای شي له نړیوالو غیرانتفاعي پلاټفورمونو، علمي شبکو او څېړنیزو بنسټونو سره همکاري وکړي. ټولې ملګرتیاوې باید د ا.ځ.پ سیاسي خپلواکي او بې‌طرفي وساتي.

۱ برخه: د داخلي شخړو حل: ټولې داخلي شخړې او د ناوړه چلند ادعاوې د خپلواک اخلاقو او چلند بورډ (څوارلسمه ماده، ۲ برخه) له خوا، د هغې مادې د کړنلارو، د راپور ورکولو لارو، د عادلانه بهیر معیارونو او د استیناف د میکانیزم سره سم، حل کېږي.

۲ برخه: انضباطي تدابیر: د دې منشور، د پلاټفورم د بې‌طرفۍ یا د کاروونکو د خوندیتوب د معیارونو سرغړونه، د څوارلسمې مادې د ۲ برخې د کړنلارې له بشپړېدو وروسته، انضباطي تدابیرو ته لار هواروي. دا تدابیر له رسمي خبرداري نیولې تر دایمي اخراج او د کاروونکي د ثبت پروفایل تر ړنګولو پورې دي.

۳ برخه: د کاروونکي د شرایطو له شخړو جلا والی: دا ماده د غړو پر داخلي شخړو او د چلند پر سرغړونو حاکمه ده. د پلاټفورم (د خدماتو د وړاندې کوونکي په توګه) او بهرنیو کاروونکو ترمنځ د چلند اصولو او د کاروونکي له شرایطو راولاړې شخړې د چلند اصولو د شخړو د حل د مادې (۹ برخه) تابع دي. دا دوه میکانیزمونه یو بل بشپړوي.

۱ برخه: د تعدیل وړاندیزونه: د منشور رسمي تعدیل داسې وړاندیز ته اړتیا لري چې د فعالو استازو ۲۰٪ یا د ثبت شویو غړو ۱۰٪ یې ملاتړ وکړي. وړاندیز شوی متن باید له رسمي کتنې ۶۰ ورځې مخکې د ا.ځ.پ له ټولو لارو خپور شي.

۲ برخه: وروستی تصویب: د منشور تعدیل د فعالو استازو د درې پر څلورمې برخې اکثریت په رایه تصویبېږي (پنځلسمه ماده، ۲ برخه). د تاسیس په پړاو کې یوویشتمه ماده پلي کېږي.

۳ برخه: د تاسیس له پړاو وروسته تعدیلونه: د تاسیس د پړاو له پای ته رسېدو وروسته (یوویشتمه ماده، ۳ برخه)، د دې منشور تعدیل د همدې مادې له مخې د جرګې تصویب ته اړتیا لري؛ د جرګې تر جوړېدو پورې د یوویشتمې مادې ۳ برخه پلي کېږي. نړیوال رئیس د تعدیلونو د وړاندیز حق ساتي.

۱ برخه: د تاسیس پړاو: د تاسیس د پړاو پای د همدې مادې د ۳ برخې تابع دی. تر هغه چې جرګه او په اوومه، اتمه، دولسمه او څوارلسمه ماده کې یاد شوي ارګانونه نه وي جوړ شوي، د هغوی دندې نړیوال رئیس ترسره کوي او کولای شي د هرې ستنې لپاره په لیکلي ډول لنډمهاله مسؤل وټاکي. د هر ارګان جوړېدل په aypfrs.net کې اعلانېږي.

تعدیلونه: د تاسیس په پړاو کې نړیوال رئیس کولای شي دا منشور تعدیل کړي؛ هر تعدیل د نوې نسخې له شمېرې او نېټې سره په aypfrs.net کې خپرېږي. د تاسیس له پړاو وروسته، تعدیلونه د شلمې مادې له مخې د جرګې تصویب ته اړتیا لري، او د جرګې تر جوړېدو پورې د همدې مادې د ۳ برخې تابع دي؛ نړیوال رئیس د تعدیلونو د وړاندیز حق ساتي (شلمه ماده، ۳ برخه).

منحلېدل: د تاسیس په پړاو کې د ا.ځ.پ د منحلېدو پرېکړه نړیوال رئیس کوي، او د دوه ویشتمې مادې ۲ او ۳ برخې پلي کېږي.

۲ برخه: د لومړنیو استازو تایید: د لومړنیو ولایتي او د ولسوالۍ استازو ثبت او تایید د نړیوال رئیس له خوا ګام په ګام تنظیمېږي او په aypfrs.net کې اعلانېږي.

۳ برخه: د تاسیس د پړاو پای: د تاسیس پړاو د مرکزي ډیجیټل جرګې په جوړېدو سره په اتومات ډول پای ته رسېږي، او په هر حال تر ټولو وروسته د ۱۴۰۷ کال د مرغومي تر ۱۱مې (۳۱ دسمبر ۲۰۲۸) پای ته رسېږي. که د ۱۴۰۷ کال د مرغومي تر ۱۱مې (۳۱ دسمبر ۲۰۲۸) پورې جرګه جوړه شوې نه وي، د تاسیس پړاو په هر حال په همدې نېټه پای ته رسېږي. له هغې وروسته او د جرګې تر جوړېدو پورې، د منشور تعدیلونه نړیوال رئیس تصویبوي او سربېره پر دې د لوړ پوړي مشورتي بورډ (دولسمه ماده، ۲ برخه) د اکثریت په رایه تایید ته اړتیا لري.

۱ برخه: د منحلېدو کړنلاره: د ا.ځ.پ د منحلولو وړاندیز د فعالو استازو ۵۰٪ کولای شي وړاندې کړي. د ۹۰ ورځو د مشورې له دورې وروسته، منحلېدل د فعالو استازو د درې پر څلورمې برخې اکثریت ته اړتیا لري. نړیوال رئیس، د منشور د ساتونکي په توګه، د منحلولو پر هر وړاندیز د ویټو حق لري. دا ویټو یوازې د دښمنانه نیولو د مخنیوي، د ا.ځ.پ د بنسټیزو اصولو د ساتنې او د هغه د دوام د تضمین لپاره دی.

۲ برخه: معلومات او منځپانګه: له منحلېدو وروسته، د ګډونوالو د خوندیتوب او محرمیت د ساتنې لپاره ټول شخصي معلومات او د غړو اسناد د تل لپاره ړنګېږي. د ا.ځ.پ له خوا خپره شوې تعلیمي منځپانګه د غیرانتفاعي بنسټونو عامه علمي آرشیفونو ته لېږدول کېږي.

۳ برخه: پیسې، ډومېن او حسابونه: پاتې پیسې د ورته موخو لرونکي یوه غیرانتفاعي سازمان ته لېږدول کېږي چې نړیوال رئیس یې ټاکي؛ ډومېن او حسابونه تړل کېږي.

۱ برخه: معتبره ژبه: دا منشور په انګلیسي، پارسي-دري او پښتو ژبو تصویب شوی دی.

• انګلیسي متن د تفسیر او شخړو لپاره معتبره مرجع ده.

• پارسي-دري او پښتو متنونه رسمي ژباړې دي.

• د انګلیسي متن او یوې ژباړې ترمنځ د هر ډول توپیر په صورت کې، انګلیسي متن غوره ګڼل کېږي.

۲ برخه: منل: د دې منشور منل د دې ژبني بند منل هم رانغاړي.

۱ برخه: اجباري بیاکتنې مهال ویش: دا منشور تر ټولو وروسته د ۱۴۰۷ کال د چنګاښ تر ۱۱مې (۱ جولای ۲۰۲۸) او له هغې وروسته په هرو درېیو (۳) کلونو کې یو ځل د جرګې له خوا کتل کېږي، تر څو اغېزمنتیا او د افغان ځوانانو له بدلېدونکو اړتیاوو سره یې همغږي وساتل شي.

۲ برخه: د تجدید نظر کړنلاره: د دې بیاکتنو له امله وړاندیز شوي تعدیلونه د شلمې مادې کړنلاره تعقیبوي. نړیوال رئیس کولای شي هر وخت د بېړنیو جوړښتي، حقوقي یا عملیاتي پرمختګونو د ځواب لپاره بېړنۍ بیاکتنه پیل کړي.

۳ برخه: د نسخو تاریخچه: دا سند د منشور ۳.۱ نسخه ده.

• ۱.۰ نسخه – مسوده، د ۲۰۲۳ کال پای

• ۲.۰ نسخه – بیاکتل شوې مسوده، ۲۰۲۵

• ۳.۰ نسخه – د ۱۴۰۵ کال د تلې په ۲۹مه (۲۱ اکتوبر ۲۰۲۶) تصویب شوې؛ راتلونکې ټاکلې بیاکتنه: د ۱۴۰۷ کال د چنګاښ ۱۱مه (۱ جولای ۲۰۲۸)

• ۳.۱ نسخه – د ۱۴۰۵ کال د لړم ۴مه (۲۶ اکتوبر ۲۰۲۶): د حساب ورکونې حکمونه ورزیات شول

۱ برخه: نافذېدل: دا منشور (۳.۰ نسخه) د ۱۴۰۵ کال د تلې په ۲۹مه (۲۱ اکتوبر ۲۰۲۶) د نړیوال رئیس له خوا تصویب شو او له همدې نېټې نافذ شو؛ ۳.۱ نسخه د ۱۴۰۵ کال د لړم په ۴مه (۲۶ اکتوبر ۲۰۲۶) د نړیوال رئیس له خوا تصویب شوه او له همدې نېټې نافذه ده. دا منشور پر هر غړي له هغې نېټې الزامي دی چې غړی یې مني. جرګه، له جوړېدو وروسته، دا منشور د شلمې مادې له مخې تاییدوي یا تعدیلوي.

۲ برخه: خپرېدل: اوسنۍ نسخه په انګلیسي، پارسي-دري او پښتو ژبو په aypfrs.net کې خپرېږي؛ پخوانۍ نسخې ساتل کېږي او د غوښتنې پر مهال ورکول کېږي.